कल्य
kalyaक्ली · neut.In 18 kośas: 32 synonym verses, 12 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
त्रिंशता तैरहोरात्रस्तत्राहर्दिवसो दिनम् ।दिवं द्युर्वासरो घस्रः प्रभातं स्यादहर्मुखम् ॥ १३८ ॥व्युष्टं विभातं प्रत्यूषं कल्यप्रत्युषसी उषः ।काल्यं मध्याह्णस्तु दिवामध्यं मध्यंदिनं च सः ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जाङ्गुलिको विषभिषक्स्वास्थ्यं वार्तमनामयम् ।सह्यारोग्ये पटूल्लाघवार्तकल्यास्तु नीरुजि ॥ ४७४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 लि (wrong syllable)
genderविadj.
गुह्ये रहस्यं न्यायस्तु देशरूपं समञ्जसम् ॥ ७४२ ॥कल्याभ्रेषौ नयो न्याय्यं तूचितं युक्तसांप्रते ।लभ्यं प्राप्तं भजमानाभिनीतौपयिकानि च ॥ ७४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ज (wrong syllable)
genderक्लीneut.
मद्यं मदिष्ठा मदिरा परिस्रुता कश्यं परिस्रुन्मधु कापिशायनम् ।गन्धोत्तमा कल्यमिरा परिप्लुता कादम्बरी स्वादुरसा हलिप्रिया ॥ ९०२ ॥शुण्डा हाला हारहूरं प्रसन्ना वारुणी सुरा ।माध्वीकं मदना देवसृष्टा कापिशमब्धिजा ॥ ९०३ ॥
इन्द्रवंशा
मद्यक्लीमदिष्ठास्त्रीमदिरास्त्रीपरिस्रुतास्त्रीकश्यक्लीपरिस्रुत्स्त्रीमधुक्लीकापिशायनक्लीगन्धोत्तमास्त्रीकल्यक्लीइरास्त्रीपरिप्लुतास्त्रीकादम्बरीस्त्रीस्वादुरसास्त्रीहलिप्रियास्त्रीशुण्डास्त्रीहालास्त्रीहारहूरक्लीप्रसन्नास्त्रीवारुणीस्त्रीसुरास्त्रीमाध्वीकक्लीमदनास्त्रीदेवसृष्टास्त्रीकापिशक्लीअब्धिजास्त्री
genderक्लीneut.
प्रत्यूषोऽहर्मुखं कल्यमुषःप्रत्युषसी अपि ।व्युष्टं विभातं द्वे क्लीबे पुंसि गोसर्ग इष्यते ॥ २ ॥प्रभातं च दिनान्ते तु सायं सन्ध्या पितृप्रसूः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderविadj.
genderविadj.
कल्यमुषः प्रत्यूषं प्रगे प्रभातं भवेद्विभातं च ।दिवसमुखं गोसर्गः प्रातर्व्युष्टं च निर्दिष्टम् ॥ १११ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
कल्यं कश्यं तथा मद्यं मैरेयं कापिशायनम् ।माध्वीकमासवः प्रोक्तः परिस्रुद्वारुणी मधु ॥ ३३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अन्वेष्टानुपदी प्रोक्तः प्रतिभूर्लग्नकः स्मृतः ।रोगादुन्मुक्त उल्लाघः कल्यो वार्त्तो निरामयः ॥ ३८० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
करणानीति तिथयश्चतुरङ्गा प्रगेव्ययम् ।प्रातश्च काल्यं कल्यं षण् दिवसार्थान्मुखार्थकम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सप्त वाराधिपास्तेषां नाम्ना रव्यादिवा[27b]सराः ।स्याद्भवे संधिवेलायां सांधिवेलं त्रिलिङ्गकम् ।प्रत्यूष-गोस-गोसर्गाः कल्यं काल्यमहर्मुखम् ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
राजनी(?) स्यात्तिष्यपुनर्वसवीयं न्यु(?)दाहृतिः ।गताहः कल्यमन्त्ये ह्यः पूर्वेद्युर्मतमव्ययम् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्ति (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सुराजीवोऽपि मद्यं तु कश्यं स्यात्कापिशायनम् ।मधु कल्यं न ना हाला वारुणी च हलिप्रिया ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मूर्छितौ मूर्त-मूर्छालौ यूकालो बहुयूककः ।वार्तो निरामयः कल्य उल्लाघो निर्गदश्च सः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कान्ताधरसखा कल्यः कश्याब्धौ तु सुरालयः ।उन्मादको दुराधर्षः सर्पिरब्धौ तु सार्पिषः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्युष्टं कल्योषसी गोसः प्रत्युषोऽथ निशा क्षपा ।निशीथिनी तमी रात्रिस्तमा तुङ्गी विभावरी ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पटूल्लाघौ समौ वार्त्तकल्यौ नीरुजि सम्मतौ ।माय[65]या विभवेच्छुस्तु संधिजीवकपार्श्वकौ ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मद्यं कादम्बरी कश्यं मदिरा कापिशायनम् ।मदिष्ठा मधुकल्ये तु शुण्डा गन्धोत्तमापि च ॥ ४३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्यं प्रातरुषः क्लीबे सायं संध्या पितृप्रसूः ।वि(व्यु?)ष्टं विनोदं प्रत्यूषं विभातं भातमेव च ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्यक्तरोगे तु कल्यः स्याद्वार्तश्चोल्लाघ उल्लघः ।रोगग्रस्ते त्वामयावी चामयी ग्लान इत्यपि ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाषाणः प्रस्तरः कल्यः शिला ग्रावा कुडुङ्गकः ।मणिर्मृज्जोटङ्कभीरुरग्निगर्भ इतीरितः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रातः प्रभातं प्रत्यूषो उषः कल्यमहर्मुखम् ।रजनी यामिनी रात्रिस्त्रियामा शर्वरी निशा ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उषो व्यृष्टं प्रगे प्राह्णे पूर्वेद्युश्च निशात्ययः ।गोसः प्रातश्च गोसर्गः काल्यं कल्यं च प्रत्युषः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderविadj.
कल्यं कश्यं च माध्वीकं कापिशं कापिशायनम् ।कादम्बरी वारुणी हाला हारहूरं हलिप्रिया ॥ १५१९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रत्यूष उषसी ऊषः प्रत्युषं कल्यमूषकम् ।अहर्मुखमुषापयूषा निशान्तञ्च विभातवत् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderविadj.
दिवाव्ययं सप्तम्यर्थे, व्युष्टे कल्यं सकाल्यकम् ।उषः प्रत्युषसी सान्तौ प्रत्यूषोऽपि प्रगेऽव्ययम् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आर्तामयाविरुग्णग्लास्नव उल्लाघ आमयान्मुक्तः ।कल्यो निरामयो वार्तो वातरोगी तु वातकी ॥ १०९९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
कपिशं मोहनं कल्यमस्त्रियां मधुशीधुनी ।अनुतर्षस्त्रिसरको मेदको जगलासवौ ॥ १५५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्रिष्वतः पटुरुल्लाघो वार्तः कल्यो निरामयः ।रोगहार्यगदंकारो भिषग्वैद्यश्चिकित्सकः ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ह्यस्तनदिनेऽपि कल्यं नेत्रं मूले रजस्यपि परागः ।भ्रूणो गर्भिण्यामपि भूतिर्विभवे बलः काके ॥ ८०९ ॥
आर्या
meaningsह्यस्तनदिन
क्ली तु सामविशेषे स्यादौर्वो ना बडवानले ।ऊर्वसम्बन्धिनि त्रि स्यात् कल्यस्तु त्रिषु नीरुजि ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनीरुज्
कल्याणवाचि दक्षे च सज्जे क्ली तु गते दिने ।सांवत्सरास्तु लग्नाख्यराशौ चैनमधीयते ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
प्रभातेऽथ सुरायां स्त्री ना कक्षः कच्छवीरुधोः ।तृणे स्पर्धापदे बाहुमूलेऽरण्ये च दुर्गमे ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रभात
doubtful
क्षयः कल्पान्तवेश्मापचयेषु रोगभिद्यपि ।कल्यं क्लीबं प्रभाते स्यात्त्रिषु वाक्श्रुतिवर्जिते ।अपि कल्याणवार्तायां सज्जे स्याद्दक्षारोगयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 क्षा (wrong syllable)
उपायवचनेऽपि स्यात्त्रिषु मद्येऽपि च स्त्रियाम् ।कक्ष्या मध्ये कुम्भिवन्धे हर्म्यादीनां प्रकोष्ठके ॥
अनुष्टुप्
meaningsउपायवचन
doubtful
कल्य as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप पटुनप्स्त्रियोस्तु समूहे स्यात् पटली पिटकान्तरे । टलं तु बले क्लीबं त्रि तु स्याद्वाग्मिकल्ययोः ॥ १०६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1064
- परमानन्दीयनाममाला उषअथोग्र ईश्वरे तीव्रे शूद्रायां क्षत्रियाङ्गजे । उरो वक्षे प्रधाने चोषः सायंकल्ययोः स्मृतम् ॥ ६२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.62
- शब्दरत्नावली व्युष्टव्युष्टं त्रिषूषिते कल्ये समृद्धिफलयोः स्त्रियाम् । सटा जटाकेशरयोः शिखायां शिखरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.29
- त्रिकाण्डशेष व्युष्टलाटोंऽशुके च देशे च व्युष्टं कल्ये त्रिषूषिते । पथि वास्तुनि वाटः स्याद्विकटं विकृतं बृहद् ॥ १०२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.102
- वैजयन्ती उषइनास्त्वात्माधिपार्काढ्या उष्णोऽग्नौ चतुरेऽपि च । उशिर्नाग्नावुशीरेऽस्त्री न नोषः कल्यसंध्ययोः ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.5.8