दर्शन
darśanaक्ली · neut.In 16 kośas: 21 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 43 as a meaning of another word.
चक्षुरक्षीक्षणं नेत्रं नयनं दृष्टिरम्बकम् ।लोचनं दर्शनं दृक्च तत्तारा तु कनीनिका ॥ ५७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
असौम्येऽक्षण्यनक्षि स्यादीक्षणं तु निशामनम् ॥ ५७६ ॥निभालनं निशमनं निध्यानमवलोकनम् ।दर्शनं द्योतनं निर्वर्णनं चाथार्धवीक्षणम् ॥ ५७७ ॥अपाङ्गदर्शनं काक्षः कटाक्षोऽक्षिविकूणितम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निर्वर्णनं तु निध्यानं दर्शनालोकनेक्षणम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निभालनं निशामनं निध्यानमवलोकनम् ।ईक्षणं दर्शनं दृष्टिर्द्योतनं च समं स्मृतम् ॥ ५६६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 म (wrong syllable)
genderक्लीneut.
रस-राग-चक्रकोणास्त्रिशिरोनेत्रा-ऽन्तराणि गुण-तर्काः ।दर्शन-गृहमुख-भूषण्ड-चक्रिणः स्युरिह षट् संख्याः ॥ १५ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
दृशी दृक् स्याद्दृशिरपि स्त्रियां क्लीबे च दर्शनम् ।तारकास्त्र्यस्त्रियां तारा बिम्बिन्यक्ष्णः कनीनिका ॥ १४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दर्शनं द्योतनं निर्वर्णनं चाथार्द्धवीक्षणम् ।उपाङ्गदर्शनं काक्षः कटाक्षोऽक्षि विकूणितम् ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निर्वर्णनं स्यान्निध्यानमीक्षणं दर्शनं समम् ।प्रत्याख्याने निरसनं प्रत्यादेशो निराकृतिः ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शास्त्रे दर्शनमप्यथाधिकरणं न्यायो नयः सम्मतोमीमांसा तु विचारणा विधिरिहाप्राप्तार्थसंप्रापणम् ।आन्वीक्षिक्युदितात्र तार्क्किकनयः सर्गादिभिः पञ्चभिःसंयुक्तं किल पञ्चलक्षणमिति प्रोक्तं पुराणं च तत् ॥ ६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
निर्वर्णनं स्यान्निध्यानं दर्शनं च निभालनम् ।निशामनं निशमनं वीक्षणं च निरूपणम् ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ईक्षणं लोचनं देहदीपोऽम्बक-विलोचने ।दर्शनं तारकं * * [तार] - तारके च कनीनिका ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चान्द्रं तु नयनं वामं दक्षिणं भानुदैवतम् ।ईक्षणं दर्शनं तुल्ये निशामननिभालने ॥ २४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नेत्रं च नयनं चक्षुर्लोचनं च विलोचनम् ।ईक्षणं दर्शनं दृष्टिर्देवदीपोऽक्षि वै पुनः ॥ ९२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निभालनं च निध्यानं दर्शनमवलोकनम् ।ईक्षणं द्योतनं चापि निशमनं निशामनम् ॥ ९२५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 र्श (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 म (wrong syllable)
genderक्लीneut.
दैवदीपो दर्शनञ्च दृशिर्दृशी … ।अश्रू चास्रञ्च नेत्राम्वु रोदनं वाष्पमस्रू च ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
स्यादात्मदर्श आदर्शः मुकुरो मकुरोऽपि च ।दर्शनं दर्शनश्चेति प्रतिविम्वातमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दर्शनेक्षणनिध्यानालोकनञ्च निर्वर्णनम् ।प्रत्यादेशो निरसनं प्रत्याख्यानं निराकृतिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 नि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
प्रतिरूप प्रतिछन्दो दर्शने तु निभालनम् ।छेकोक्तिर्वक्रभणितौ दुर्जातमसमञ्जसे ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दृग्दृष्टिरक्षि नयनं लोचनं चक्षुरीक्षणम् ।अम्बकं दर्शनं नेत्रं निध्यानमवलोकनम् ॥ १०८४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रदाने स्पर्शनं क्षारे कर्शनं दर्शनं दृशि ।निदर्शनं तु दृष्टान्ते विचारे तु विमर्शनम् ॥ १७०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ध-कारो वामजङ्घा च प्रियश्च दर्शनस्तथा ।नेत्रयुग्मञ्च संज्ञा च स्थाणुरस्थानुरीश्वरः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ज्ञाने च स्वप्नवीक्षासु क्रियायां पश्यतेरपि ।धर्मदर्पणयोस्त्वाह रभसः शब्दवित्तमः ॥ ९१० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
दर्शनं दर्शयत्यर्थे दर्शकस्तु पमानयम् ।द्वाःस्थेऽथ भेद्यवद्द्रष्टदर्शयित्रोरथो पुमान् ॥ ९१२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदर्शयत्यर्थ
तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ल्क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 च (wrong syllable)
दर्शन as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आलोकआलोकौ दर्शनोद्योतौ भेरीपटहमानकौ ॥ ३ ॥ Amarakośa 3.3.3
- नामलिङ्गानुशासनम् दृष्टिव्युष्टिः फले समृद्धौ च दृष्टिर्ज्ञानेऽक्ष्णि दर्शने ॥ ३८ ॥ Amarakośa 3.3.38
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) तीर्थयोनौ जलावतारे च मन्त्राद्यष्टादशस्वपि । पुण्यक्षेत्रे तथा पात्रे तीर्थ स्याद्दर्शनेषु च ॥ ८६२ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.862
- धरणिकोश आलोकवल्मीको वामलूरे स्यान्मुनिरोगविशेषयोः । आलोकौ दर्शनद्योता[5]वालोको बन्दिभाषणम् ॥ Dharaṇikośa 1.2.12
- धरणिकोश दृष्टिव्युष्टिः फले समृद्धौ च क्लिष्टिः स्यात्क्लेशसेवयोः । सृष्टिः स्वभावे निर्माणे दृष्टिर्धीदर्शनाक्षिषु ॥ Dharaṇikośa 10.1.1
- धरणिकोश निरूपणउद्धरणं समुद्धारे वान्ता[न्ने] वमनेऽपि च । निरूपणं विचारे स्यात्परीक्षायां च दर्शने ॥ Dharaṇikośa 14.2.28
- धरणिकोश सूचनासूचनाभिनये प्रोक्ता दर्शने व्यधनेऽपि च । कुहना दम्भचर्यायां कुहनावीर्ष्यदाम्भिकौ ॥ Dharaṇikośa 19.2.16
- धरणिकोश निशमनउदयनो व[60]त्सराजे उदयनं तथोदये । निशमनं विनिर्दिष्टं दर्शने श्रवणेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 19.2.71
- धरणिकोश दृश्विट् स्मृतो मनुजे वैश्ये प्रवेशे विट् च कीर्तिता । दृक् स्मृता दर्शने बुद्धौ नेत्रे च दृक् च वीक्षणे ॥ Dharaṇikośa 29.2.1
- धरणिकोश आदर्शउपांशुर्जपभेदे स्यादुपांशु विजनेऽव्ययम् । आदर्शो दर्शने प्रोक्तो मूलं यल्लिखनादिके ॥ Dharaṇikośa 29.2.11
- कोषकल्पतरु ज्ञाअपह्नवेऽपादवतोऽवमाने चेतने समः । हस्तादिनार्थव्यक्तौ च स्मृति-दर्शन-नामसु ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.5
- कोषकल्पतरु निनिःक्षेपे नियमे निवेशभ(भृ?)शयोर्दानेऽन्तिके दर्शने- न्तर्भावोपरमाश्रयाम्बुषु तयोधा(?)भावविन्यासके । हर्षे चौर्यनिकृष्टवर्जनविपर्यासप्रमोदेष्वप स्याद्विश्लेषविकारयोरुप पुनर्हीनेऽधिके चान्तिके ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 5.1.4
- कोषकल्पतरु आलोकयोषिति कटुरोहिण्यां साधारण्येन पादपे क्लीबे । आलोको वन्द्युक्ता- वुद्द्योते दर्शने पुंसि ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.1.71
- कोषकल्पतरु दृष्टिदृष्टिर्मतौ दर्शननेत्रयोश्च खड्गे समृद्धौ कथिता च ऋष्टिः । कृष्टिर्बुधे पुंस्यथ कर्षणे स्त्री सृष्टिः कृतौ स्यादपि च स्वभावे ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.10.16
- कोषकल्पतरु ईक्षणआवर्ते प्रणते च दातरि वहौ क्षीणे क्रमान्निम्नक- क्ष्याभागे प्रवणोऽन्यवत्क्षणगतोऽप्यस्त्री तु शृङ्गाटके । बन्द्यां स्वीकरणे करेऽधिगमने राहूपरागे तथा- दृत्यां च ग्रहणं दृशीक्षणमपि ज्ञाने तथा दर्शने ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.15.23
- कोषकल्पतरु स्वप्नवस्नो निमानेऽपि च वेतनेऽस्त्री क्लीबे तु वस्नं द्रविणार्थकं स्यात् । अत्नो रवौ ना पथिकेऽन्यवत्स्या- त्स्वप्नस्तु सुप्तावपि दर्शने न ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.92
- कोषकल्पतरु निशामनव्रते भवेत्संयमनं यमस्य पुरि स्त्रियां स्यादथ दर्शनेऽपि । निशामनं स्याच्छ्रवणे च नेत्रे दन्तान्तरा[21b]ले प्रतिमानमैभे ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.21.20
- कोषकल्पतरु दृश्सस्ये चिरं संचिते गोमयेऽथ दृक् स्त्री मतौ दर्शननेत्रयोश्च । दशा त्ववस्थास्वपि दीपवर्त्यां वस्त्रांशके योषिति भूम्नि दिष्टा ॥ १२ ॥ Koṣakalpataru 6.30.12
- नानार्थार्णवसंक्षेप दृश्स्त्री खे स्वर्गे च दृक् तु स्त्री ज्ञानदर्शनबुद्धिषु । नेत्रे च त्रिषु तु द्रष्टृज्ञात्रोर्नृ द्वे हरे हये ॥ १२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.12
- नानार्थार्णवसंक्षेप दर्शतृणभूमौ समुद्रे च चन्द्रे चाप्यथ दर्शवाक् । दर्शनेऽपरपक्षान्तकार्यवैदिककर्मणि ॥ ६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.61
- नानार्थार्णवसंक्षेप तीर्थशास्त्रे निदाने योग्ये च स्त्रीपुष्पे दर्शनेष्वपि । उपाध्यायेऽप्युपाये च प्राहाचार्यकुलेऽपरः ॥ ५४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.543
- नानार्थार्णवसंक्षेप लक्षमहीरुहप्रभेदे ना दर्शनाङ्कनयोरपि । अयुते तु दशाभ्यस्ते लक्षं लक्षा च नप्स्त्रियोः ॥ ११२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1129
- नानार्थार्णवसंक्षेप आलोकस एव योऽतिनिर्हारी स स्यादालोकवाक् पुनः । उद्द्योते दर्शनेऽपि स्यादिति प्राहुर्मनीषिणः ॥ ३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.33
- नानार्थार्णवसंक्षेप लक्षणदर्शने च विजानीयादङ्कने चाथ लक्ष्मणः । रामानुजे पुमान् द्वे तु सारसाभिख्यपक्षिणि ॥ १५५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1552
- नानार्थार्णवसंक्षेप निशमनदर्शनेऽपि च मित्संज्ञामङ्गीकृत्य शमेर्यथा । दर्शने श्रवणे चापि नता निशमनेत्यथ ॥ ३११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.311
- नानार्थार्णवसंक्षेप निरूपणानिरूपणा तु न पुमान् विचारे दर्शनेऽपि च । निश्चारकस्तु पुल्लिँङ्गः पुरीषोत्सर्जिमारुते ॥ ३१७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.317
- परमानन्दीयनाममाला दृश्दाष्णुबन्धनयोर्दृक्स्यान्नेत्रदर्शनयोरपि । द्योः स्वर्गनभसोर्द्युस्तु व[3]ह्निवासरयोरथ ॥ २५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.25
- शब्दरत्नावली आलोकआलोको वन्दिभाषायां प्रकाशे दर्शनेऽपि च । आह्निकं दिननिर्वाह्ये त्रिलिङ्गमपि न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.33
- शब्दरत्नावली दृष्टिअथ दृष्टिर्मनीषायां दर्शने नयनेऽपि च । घटो दिवा तुलायां ना खण्डवस्त्रे घटी स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.20
- शब्दरत्नावली स्वप्नस्वप्नस्तु शयने सुप्तविज्ञाने दर्शने पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.20
- शब्दरत्नावली निशामननिशामनं क्लीबलिङ्गं दर्शनालोचनयोरपि । भवेन्निगमनं दृष्टौ श्रुतौ विनशनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.112
- शब्दरत्नावली दृश्दर्शोऽवलोकने यागभेदाभावास्ययोरपि । दंशः कीटविशेषे स्यात्कवचे भुजगक्षते ॥ दशाऽवस्था दीपवर्त्योरंशुकाग्रे तु भूम्नि च । दृग्दृष्ट्यां दर्शने ज्ञाने स्त्रियां ज्ञातरि च त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.7
- शब्दरत्नाकर दृष्टिद्वन्द्वं वसन्तग्रीष्मादिमिथुने कलहे युगे । दृष्टिर्दर्शनधीदृक्षु दाम प्रग्रहमाल्ययोः ॥ १९४१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1941
- शब्दरत्नाकर आलोकअक्षरः पुरुषे ब्रह्मवर्णनिःश्रेयसेऽक्षरम् । आलोकौ दर्शनद्योतावाहवौ समराध्वरौ ॥ २०४३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2043
- शब्दरत्नाकर दृश्दृग्बुद्धौ दर्शने नेत्रे स्त्री स्याद्द्रष्टरि तु त्रिषु । धूः स्त्री भारे यानमुखे नौः स्त्रियां तरिकालयोः ॥ २२४४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2244
- तन्त्राभिधान ररो रक्तः क्रोधिनी रेफः पावकस्तै(स्त्वौ)जसो मतः । प्रकाशो दर्शनो दीपो बत कृष्णः परं बली ॥ १४४ ॥ Tantrābhidhāna 2.44.144
- त्रिकाण्डशेष ईक्षणअभीक्ष्णं तु भृशे नित्ये स्यादिन्द्राणीन्द्रयोषिति । स्त्री बन्धे सिन्धुवारे च चक्षुर्दर्शनमीक्षणम् ॥ १२१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.121
- त्रिकाण्डशेष दृश्जीवितेशो यमे नाथे दंशः संहननेऽपि च । सर्पक्षतेऽथ ज्ञाने व लोचने दर्शने च दृक् ॥ ४२८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.428
- वैजयन्ती दृष्टिदरदो भीतिहृद्गूढा दृष्टिर्धीदर्शनाक्षिषु । द्रोणी स्यादम्बुवाहिन्यां द्रवभाण्डे गिरिप्लवे ॥ १८ ॥ Vaijayantī 6.2.18
- वैजयन्ती आलोकआघातौ घातसीमानावाहारौ भक्षणान्धसी । आलोकौ दर्शनोद्योतावागमौ शास्त्रमागतिः ॥ ८ ॥ Vaijayantī 7.1.8
- वैजयन्ती ईक्षणरेतसीन्द्रियमक्षे च दर्शनेऽक्षणि चेक्षणम् । उद्यानं संग्रहोद्गत्योर्वनभेदे प्रयोजने ॥ ४ ॥ Vaijayantī 7.3.4
- वैजयन्ती सूचनाव्यथने सूचना सूचा दर्शनेऽभिनयेऽपि च । पार्वत्यामपि मातंगी रौद्र्युग्रा कौशिकीति च ॥ १४ ॥ Vaijayantī 8.2.14
- वैजयन्ती दृश्द्युपश्विष्वंशुवज्रांबुभूवाग्दिग्दृक्षु गौर्न षण् । दृक् स्त्री स्याद्दर्शने बुद्धौ नेत्रे द्रष्टरि तु त्रिषु ॥ ३७ ॥ Vaijayantī 8.5.37