वर्षा
varṣāस्त्री · fem.In 18 kośas: 23 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
वर्षास्तपात्ययः प्रावृण्मेघकालागमौ क्षरी ॥ १५७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
निदाघ उष्णोपगम उष्ण ऊष्मागमस्तपः ।स्त्रियां प्रावृट्स्त्रियां भूम्नि वर्षा अथ शरत्स्त्रियाम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
हायनाब्दशरद्वर्षसंवत्सरसमाः समाः ।निदाघः कथ्यते ग्रीष्मो वर्षाः प्रावृट् तपात्ययः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अमामसी अमामासी षट् समाः परिकीर्तिताः ।वरिषा अपि वर्षाः स्युर्बहुत्वे ताः स्त्रियां मताः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मीनाजसंस्थिते भानौ वसंतर्तौ उदाहृतः ।ग्रीष्मश्च वृषयुग्मस्थे वर्षा कर्कहरौ स्थिते ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूयो वर्षति पर्जन्यो गङ्गाया दक्षिणे तटे ।अतः प्रावृट् च वर्षाश्च द्वावृतू परिकल्पितौ ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
फलपाकगृहे गञ्जाप्यथाहंपूर्विकादिकाः ।मघा अप्कृत्तिका वर्षाः स्युर्बहुत्वे निरन्तराः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वर्षा च वरिषा भूम्नि प्रावृषेण्यस्तु तद्भवे ॥ ९१ ॥
genderस्त्रीfem.
त्रिपुटा च सुरूपा च स्याद्वर्षा मुक्तबन्धना ।वनोद्भवा तु सास्फोटा सैव स्याद्गिरिमल्लिका ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मञ्जूषा स्यादीषा शेषा मूषा वृषा वृषी ।दोषा घोषातिविषा पलंकषालम्बुषा-वर्षाः ॥ ७६ ॥
उपगीतिःmetre not read in every line
genderस्त्रीfem.
विषसञ्ज्ञाः पुंसि भवन्ति । हालाहलः कालकूटः ब्रह्मपुत्रः । विषं नपुंसकम् । इदं विषं सर्पशरीरजं च । तिथिशब्दो वा विभाषया स्त्रीलिङ्गे भवति पुंल्लिङ्गश्च । यथा इयं तिथिः । अयं तिथिः । अतिथिशब्दः पुंसि भवति । अयमतिथिरभ्यागतः । शकृदित्यादिनीतरप्रकृतौ नपुंसके भवन्ति । इदं शकृत्पुरीषम् । नीतं घृतम् । शोणितं रुधिरम् ।मुक्त्वा दिनाहनी दिवसनामानि पुंसि स्त्रियां त्विडुडुताराः ।पाणियुगः पुंस्युक्तः स्त्रियां समाश्चैव वर्षाश्च ॥ ४१ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
प्रावृड्वर्षाः क्षरी मेघकालो मेघागमस्तथा ।तपात्ययोऽथ मुदिरात्ययः शरदपि स्मृतः ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूम्नि वर्षा मघा आपः कृत्तिकाद्याः स्त्रियां स्मृताः ।विकल्पेन जलौकोऽप्सरःसमा सुमनोमुखाः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वर्षर्तौ प्रावृडित्युक्तो वर्षा इति च कथ्यते ।शरदि स्यात्तु काशालो मार्गादियुगले तु षट् ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
संवत्सरो युगः कल्पं कालस्येत्यादयो भिदाः ।वसन्तग्रीष्मवर्षाश्च शरद्धेमन्त एव च ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उष्ण ऊष्मायणो ग्रीष्मः पद्म उष्णागमस्तपः ।आखोरचैव वर्षा तु मेघागमस्तपात्ययः ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
हेमन्तः शिशिरश्चैव वसन्तो ग्रीष्म एव च ।वर्षा शरच्च संप्रोक्त ऋतुः षट्संख्यकः पुमान् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तथा उष्णोपगम इत्येवमुष्माभिगम इत्यपि ।स्त्रियां बहुत्वे वर्षाः स्युर्घनकालो जलार्णवः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
माला लङ्काबिका कोटिः कोटी लङ्काविका लती ।अनिर्माल्या च निर्माल्या वर्षा लङ्कोपिकेत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रावृषि प्रावृषा वर्षा बहुत्वे वरिषास्तथा ।घनात्यये तु शरदा शरच्चाब्दे तु वत्सरः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्रमात्प्रावृट् च वर्षाश्च स्त्रीत्वैकत्वबहुत्वयोः ।प्रावृषेण्यं त्रिषु प्रावृड्भवं प्रावृषिकं त्रिषु ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रावृड्वार्षी भूम्नि वर्षाः कालोक्षी च घनागमः ।घनात्ययः शरत् स्त्री स्याद्विसर्गो दक्षिणायनम् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वर्षा लंकायिका स्पृक्का मरुन्माला लता मरुत् ।कच्छूरके द्राविडकः काल्यको वेधमुख्यकः ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री भूम्नि मेघागमकालवाचिकर्षोऽस्त्रियां स्यात्पलतुर्यभागे ।ना कर्षणे स्त्री तु [स] धान्यभेदेत्वग्दोषमाने परवज्जडे स्यात्[83b] ॥ ३७ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsमेघागमकाल
doubtful
वृष्टौ संवत्सरे जम्बूद्वीपांशे भारतादिके ।प्रावृट्संज्ञर्तुभेदे तु वर्षाः स्त्रीभूम्नि ना पुनः ॥ ११६६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रावृष्
वर्षोऽस्त्री भारताद्यब्दजम्बुद्वीपेषु वर्षणे ।केचित्क्लीवमिति प्राहुर्बहुत्वे प्रावृषि स्त्रियाम् ॥विट् व्याप्तिविष्ठयोः स्त्री स्याद्विषञ्च गरलाम्बुनोः ।भवेदतिविषायां स्त्री विषो दन्तः क्वचिद्भवेत् ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रावृष्
वसु क्लीबे धने तोये योक्त्रांशुज्वलनेषु ना ।वर्षाः प्रावृषि वर्षोऽस्त्री भारताद्यब्दवृष्टिषु ॥ २००६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रावृष्
वर्षा as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश नभस्नभाः स्याच्छ्रावणे मासि वर्षास्वथ नभोऽम्बरे । घ्राणे पलितशीर्षे च वयोमृणालसूत्रयोः ॥ Dharaṇikośa 31.3.7
- कोषकल्पतरु नभस्पुमान्पयोदे च मृणालसूत्रे पतद्ग्रहे श्रावणमासके च । वर्षासु च स्याच्चरमेऽप्यदन्तं बलेऽनुवेगे तर एवमाहुः ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.31.8
- नानार्थार्णवसंक्षेप नभस्श्रावणे मासि वर्षास्वप्यजयस्तु पठत्यमुम् । वृद्धेऽपि त्रिषु तत्र स्यादथ नाको नृलिङ्गकः ॥ ६७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.675