क्रमुक
kramukaपुं · masc.In 20 kośas: 26 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.
पूगे क्रमुकगूवाकौ तस्योद्वेगं पुनः फलम् ॥ ११५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात्पट्टी लाक्षाप्रसादनः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नूदस्तु यूपः क्रमुको ब्रह्मण्यो ब्रह्मदारु च ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कर्पूरो घनसारः स्यात्काकतुण्डोऽगरुः स्मृतः ।ताम्बूलं क्रमुकं प्रोक्तमङ्गरागो विलेपनम् ॥ ५४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तृणराजस्तलस्तालो महापत्रः फलेरुहः ।क्रमुको वाटिको घोण्टा गवाङ्गः क्रूर आसवः ॥ २५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गुवाकः स्यात् गूवाकोऽपि क्रमुः स्यात् क्रमुकोऽपि च ।ताडिस्ताडी च तालिश्च ताली अपि निगद्यते ॥ १४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गैरेयकोद्रिः क्रमुकः कमुकः क्रूर आसवः ।घोण्टा तु पट्टिकाख्या स्यात्कुपुरं धुरिकेति च ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसभेदा दोषभेदा उन्नेया एवमेव तु ।उद्वेगः क्रमुकः पूगश्चिक्का स्त्री चिक्कणी न ना ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्सादनो घनत्वक्च शशोडती(?) सारभेषजे ।क्रमुकः पट्टिकाख्योऽन्यः पट्टीत्यच(?)बृहच्छदः ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तूदस्तुदश्च नूतश्च क्रमुको ब्रह्मचार्यपि ।ब्रह्मनिष्ठश्च यूपश्च ब्रह्मण्यो ब्रह्मपादपः ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मधुक्षीरा पिण्डखर्जूः सुफला च सुकण्टका ।हिरण्यपुष्पी पूगस्तु क्रमुकः केम्बुको हुणिः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रक्ते तु पट्टिका तिल्वः पट्टी लाक्षाप्रसादनः ।तिरीटो मार्जनश्चिल्ली कानीनः क्रमुकः शशः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तूले नूदं ब्रह्मचारु ब्रह्मण्यं ब्रह्मकाष्ठकम् ।ब्रह्मनिष्ठं च यूपं च क्रमुकं ब्रह्मचारि च ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दाक्षिणात्यो दृढफलो नालिकेलो लतातरुः ।पूगे क्रमुकगूवाकखपुरा नीलवल्कलः ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खर्जूरतालखर्जूरीतालीहिन्तालकेतकाः ।क्रमुको नालिकेरश्च स्युरेते तृणपादपाः ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तृणराजे तलस्तालो महापत्रः फलेरुहः ।क्रमुको वाटिको घण्टो गुवाङ्गुः क्रूर आसवः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गूवाकक्रमुकौ पूग उद्वेगं तत्फलं स्मृतम् ।वंशक्षीरी तुकाक्षीरी त्वक्क्षीरी वंशरोचना ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बिभीतकस्तैलफलो भूतावासः कलिद्रुमः ।घोण्टा वल्कतरुः पूगः क्रमुको दीर्घपादपः ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूगो घोण्टा गुवाकश्च गूवाकः खपुरः पुनः ।क्रमुकश्चेति नामानि पूगद्रुमस्य सन्ति वै ॥ २०६८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पट्टिलोध्रः पट्टिकाक्षः पट्टिलोध्रक इत्यपि ।ब्रह्मण्यो ब्रह्मदारु स्यात् क्रमुकस्तूलस्तूलकम् ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 5 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गुवाकोऽपि गूवाकः क्रमुकः क्रमुकीत्यपि ।आसवः खपूरः कोडस्तन्तुसारः सुरञ्जनः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 पू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मरुवककर्णिकारबकुलाम्रामधूकतुष-क्रमुकनमेरुसालतिलकागुरुदन्तशठाः ।कुरवकसिन्धुवारकृतमालतमालयुगच्छद-करकप्रियालघननागसमित्तरवः ॥ २५४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
रोही रोहितकः कुन्दो माघ्यः पूगः कलिङ्गकः ।क्रमुको ब्रह्मदारुश्च पूगी पुंसि तु पर्पटः ॥ ५१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तत्फले कुहली पाली क्रमुकः पट्टिकाह्वयः ।लाक्षाप्रसादनः पट्टी सरलः पीतपादपः ॥ ५१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दीप्ताग्रं काष्ठमुल्का स्यात्क्रमुकोऽलातमुल्मुकम् ।अंगारोऽस्त्री प्रशान्तार्चिरिंगालः कारिकाग्निविट् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलिकः स्यात्कुलश्रेष्ठः कुलिकोऽगविशेषकः ।क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्याद्गुवाकब्रह्मदारुणोः ॥
अनुष्टुप्
क्रमुकः पूगे लोध्रेब्रह्मतरौ भद्रमुस्ते च ।कर्पासिकाफलेऽथोशिशुकः शिशुमारवारकाङ्कोल्ले ॥ २९ ॥
metre not recognised
क्रमुको ना पूगवृक्षे पट्टिकाख्ये च पादपे ।ब्रह्मदारुसमाख्ये च भद्रमुस्ते च नप् पुनः ॥ ३७८ ॥
अनुष्टुप्
एषा प्रसूने क्रमणं पुनर्विद्यान्नपुंसकम् ।पादे क्रान्ते तथा द्वे तु तुरङ्गे कन्दरा पुनः ॥ ३७९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रसून
doubtful
करकः पक्षिभेदे स्याद् दाडिमे च पुमानयम् ।वर्षोपले द्वयोरस्त्री कुसुम्भे च कमण्डलौ ॥क्रमुकः स्यात् पुमानेव पट्टिकालोध्रपूगयोः ।कार्पासिकाफले भद्रमुस्तके ब्रह्मदारुणि ॥
अनुष्टुप्
खगे यमे छद्मविप्रे कङ्कः सूच्यां च कूर्चिका ।क्रमुको भद्रमुस्तेऽपि कोकश्चक्रे वृकेऽपि च ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsभद्रमुस्ता
क्रमुक as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् पूगपतङ्गौ पक्षिसूर्यौ च पूगः क्रमुकवृन्दयोः । Amarakośa 3.3.41
- धरणिकोश पूगदुर्गमगम्यं दुर्गोमा रोगः कुष्ठे गदेऽपि च । त्यागो दाने परित्यागे पूगः क्रमुकवृन्दयोः ॥ Dharaṇikośa 3.1.2
- धरणिकोश खपुरखपुरं क्रमुकं प्राहुर्लसकं चोर्ध्वसंप्लवम् । विदुरो ज्ञानयुक्ते स्यान्मन्त्री दुर्योधनस्य च ॥ Dharaṇikośa 26.2.30
- कोषकल्पतरु पूगविष्कम्भकादौ वपुषः स्थिरत्वे रोगस्तु कुष्ठौषध आमये च । वेगो महाकालफले प्रवाहे प्लवे च पूगः क्रमुके च वृन्दे । चङ्गस्तु दक्षे रुचिरेऽन्यलिङ्गो- ऽथेङ्गोऽद्भुतज्ञानस[263a]मिङ्गितेषु । स्याज्जङ्गमे चाथ कृपाणभेद- जङ्घाखनित्रेष्वपि टङ्गमस्त्री ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.3.93
- कोषकल्पतरु शृङ्गारिन्भूतात्मा वपुषि विधौ च संप्रदिष्टो विश्वप्सा हुतभुजि शीतभासि चोक्तः । शृङ्गारी क्रमुकमतङ्गजे सुवेषे विप्रेन्द्रे धरणिसुरे तु पुंस्यथर्वा ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.21.36
- नानार्थार्णवसंक्षेप पूगक्रमुकेऽद्रौ च केचित् तु पूगीमर्थेऽत्र मन्वते । स्त्रियां तस्य फले क्लीबं पूषस्तु नरि पादपे ॥ ८०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.804
- शिवकोष पूगरोचनायां हरिद्रायां पूगः क्रमुकतूदयोः । भृङ्गं नखे त्वचायां भृङ्गो भृङ्गारके मार्गः ॥ ८४ ॥ Śivakoṣa 3.1.84
- शिवकोष तृणद्रुमतृणद्रुमस्तु हिन्ताले लाङ्गल्यां क्रमुके तले । खर्जूर्यां तालिकायां च खर्जूरे क्रकचच्छदे ॥ ३३८ ॥ Śivakoṣa 20.2.338
- शब्दरत्नावली खपुरखपुरोऽलसके भद्रमुस्तके क्रमुकेऽपि च । खर्परस्तु शठे चौरे भिक्षादिभाण्डगण्डयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.69
- त्रिकाण्डशेष शृङ्गारिन्क्रमुकश्च सुवेशश्च पार्थेन्द्वोः श्वेतवाहनः । मयूरे भीष्मशत्रौ च शिखण्ड्यथ विहेठनम् ॥ २६५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.265