काञ्चन
kāñcanaक्ली · neut.In 18 kośas: 20 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 34 as a meaning of another word.
बुद्धस्तु सुगतो धर्मधातुस्त्रिकालविज्जिनः ।बोधिसत्त्वो महाबोधिरार्यः शास्ता तथागतः ॥ २३२ ॥पञ्चज्ञानो षडभिज्ञो दशार्हो दशभूमिगः ।चतुस्त्रिंशज्जातकज्ञो दशपारमिताधरः ॥ २३३ ॥द्वादशाक्षौ दशबलस्त्रिकायः श्रीघनाद्वयौ ।समन्तभद्रः संगुप्तो दयाकूर्चो विनायकः ॥ २३४ ॥मारलोकखजिद्धर्मराजो विज्ञानमातृकः ।महामैत्रो मुनीन्द्रश्च बुद्धाः स्युः सप्त ते त्वमी ॥ २३५ ॥विपश्यी शिखी विश्वभूः क्रकुच्छन्दश्च काञ्चनः ।काश्यपश्च सप्तमस्तु शाक्यसिंहोऽर्कबान्धवः ॥ २३६ ॥तथा राहुलसूः सर्वार्थसिद्धो गौतमान्वयः ।मायाशुद्धोदनसुतो देवदत्ताप्रजश्च सः ॥ २३७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्त्रि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ड (wrong syllable)
बुद्धपुंसुगतपुंधर्मधातुपुंत्रिकालविद्पुंजिनपुंबोधिसत्त्वपुंमहाबोधिपुंआर्यपुंशास्तृपुंतथागतपुंपञ्चज्ञानपुंषडभिज्ञपुंदशार्हपुंदशभूमिगपुंचतुस्त्रिंशज्जातकज्ञपुंदशपारमिताधरपुंद्वादशाक्षपुंदशबलपुंत्रिकायपुंश्रीघनपुंअद्वयपुंसमन्तभद्रपुंसंगुप्तपुंदयाकूर्चपुंविनायकपुंमारजित्पुंलोकजित्पुंधर्मराजपुंविज्ञानमातृकपुंमहामैत्रपुंमुनीन्द्रपुंविपश्यिन्पुंशिखिन्पुंविश्वभूपुंक्रकुच्छन्दपुंकाञ्चनपुंकाश्यपपुंशाक्यसिंहपुंअर्कबान्धवपुंराहुलसूपुंसर्वार्थसिद्धपुंगौतमान्वयपुंमायासुतपुंशुद्धोदनसुतपुंदेवदत्ताग्रजपुं
genderपुंmasc.
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
रूप्यक्लीकलधौतक्लीतारक्लीरजतक्लीश्वेतक्लीदुर्वर्णकक्लीखर्जूरक्लीहिमांशुक्लीहंसक्लीकुमुदक्लीसुवर्णक्लीस्वर्णक्लीहेमन्क्लीहिरण्यक्लीहाटकक्लीवसुक्लीअष्टापदक्लीकाञ्चनक्लीकल्याणक्लीकनकक्लीमहारजनक्लीरैपुंगाङ्गेयक्लीरुक्मक्लीलोहोत्तमक्लीवह्निबीजक्लीगारुडक्लीगैरिकक्लीजातरूपक्लीतपनीयक्लीचामीकरक्लीचन्द्रक्लीभर्मन्क्लीअर्जुनक्लीनिष्कक्लीकार्तस्वरक्लीकर्बुरक्लीजाम्बूनदक्लीशातकुम्भक्लीभूरिक्लीभूत्तमक्ली
genderक्लीneut.
स्वर्णं सुवर्णं कनकं हिरण्यं हेमकाटकम् ।तपनीयं शातकुम्भं गाङ्गेयं भर्म कर्बुरम् ॥ ९४ ॥चामीकरं जातरूपं महारजतकाञ्चने ।रुक्मं कार्तस्वरं जाम्बूनदमष्टापदोऽस्त्रियाम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जाम्बूनदं हिरण्यं कनकमहारजतकाञ्चनानि स्युः ।कार्तस्वरचामीकरकर्बुरतपनीयनामानि ॥ १७४ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
दीर्घनालो लम्बनाले मदकारी तु रूषकः ।स्वर्णशालिः काञ्चनः स्यात्पतङ्गः कुङ्कुमाकृतिः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काञ्चनं हिरणं भर्म गाङ्गेयं शतकुम्भजम् ।तपनीयं शातकौम्भमभ्रं कर्बूरमित्यपि ॥ ५३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कालस्कन्धः शीतवल्कः क्षीरवृक्षः पवित्रकः ।हेमदुग्धः काण्डफलः सौम्यः क्षीरी च काञ्चनः ॥ १०७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 का (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चाम्पेयं हाटकं भर्म भूरि चामीकरं वसु ।कल्याणं कनकं रुक्मं रिक्थं काञ्चन-कर्बुरे ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ताम्रपुष्पश्चमरिकः कुद्दालः कुण्डली कुली ।काञ्चनो मालुकापर्णः कुदारः स्वल्पकेसरः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चम्पके काञ्चनो हेमपुष्पकः षट्पदातिथिः ।कुसुमेन्द्रो वरलब्धः कुमारीवल्लभश्चलः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तदीयशयनं काशी वसनं तस्य काञ्चनम् ।लक्ष्मीस्तु लोकजननी सती सरसिजा मता ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम् ।सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं च हाटकम् ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
बौद्धाप्तास्तु विपश्यी च शिखी स्याद्विश्वभूस्तथा ।क्रकुच्छन्दः काञ्चनश्च काश्यपः शाक्यकेसरी ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुवर्णं काञ्चनं रुक्मं कल्याणं कनकं वसु ।हिरण्यं हाटकं वह्निबीजं चामीकरार्जुने ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुवर्णं कनकं स्वर्णं हिरण्यं हेम काञ्चनम् ।चामीकरं शातकौम्भं गाङ्गेयं भर्म हाटकम् ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धर्मराजश्च नामानि बुद्धस्य कथितानि वै ।तथैवेमानि नामानि विपश्यी च शिखी तथा ।विश्वभूश्च क्रकुच्छन्दः काञ्चनः काश्यपस्तथा ॥ ३३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कनकं काञ्चनं कार्त्तस्वरं चामीकरं तथा ।कल्याणं कर्णिकारच्छायं गाङ्गेयञ्च गैरिकम् ॥ १८०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अश्मजातौ च मुक्तादौ क्लीबे रत्नं मणिर्द्वयोः ।सुवर्णं काञ्चनं हेम हिरण्यं स्वर्णहाटकम् ।गाङ्गेयं कनकं भर्म शातकुम्भञ्च कर्वुरम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्युम्नं हिरण्यमथ हाटकशातकुम्भ-गाङ्गेयचन्द्रकलधौतशिलोद्भवानि ।कल्याणरुक्मतपनीयहिरण्यहेमकार्तस्वरं कनककाञ्चनकर्बुराणि ॥ १४० ॥
वसन्ततिलका
genderक्लीneut.
लोभनं कनकं शुक्रं सुवर्णं चन्द्रकानञ्चने ।दाक्षायणं श्रीमकुटं गारुडं तारजीवनम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
पुंनागे चोदुम्बरे स्त्री हरिद्रा-वाची किञ्जल्के सुवर्णे च षण्ढे ।पाठीनः स्यात्पाठके मीनभेदेतद्वत्कुम्भोलूखलद्रौ प्रदिष्टः ॥ ६५ ॥
शालिनी
doubtful
काञ्चन as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कल्याणकल्याणं मङ्गलं विद्यात्काञ्चनं यदक्षयम् । निर्याणं द्विरदापाङ्गे मोक्षे निर्गमनेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 14.2.13
- धरणिकोश महारजनमहारजनमाख्यातं कुसुम्भे काञ्चनेऽपि च । आभिनिष्ठान इत्येषोऽक्षरे विसर्जनीयके ॥ Dharaṇikośa 19.2.94
- कोषकल्पतरु हरिणपर्शौ च द्रुघणोऽथ पुंसि हरिणः प्रोक्तः कुरङ्गेऽन्यव- त्पाण्डौ श्वेतकशुक्रकाञ्चनगतः क्लीबेऽथ चारुस्त्रियाम् । अर्चायां कनकस्य किंच हरितायां वृत्तभेदे स्त्रियां मृग्यां च प्रघणस्तु ताम्रकलशेऽलिन्देऽप्यसौ मुद्गरे ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.15.22
- कोषकल्पतरु महारजनभ्रमरे मधुसूदनश्च विष्णौ पुरवैरिण्यपि मृत्युबन्धनः । नरि पुद्गलबिल्वयोरथ प्रतिपादनं वितरणे च बोधने । प्रतिपत्तिवाच्यथ कुसुम्भवाचकं गदितं महारजनमत्र काञ्चने ॥ ५७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.57
- कोषकल्पतरु द्रूस्रुस्तु स्रुवे निर्झरवाचकोऽपि द्रूः कामरूपिण्यपि काञ्चने च । श्रीरिन्दिरावेषसरस्वतीषु संपत्तिशोभारचनात्रिवर्गे ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.95
- नानार्थार्णवसंक्षेप गर्मुत्तृणधान्यविशेषेऽथ काञ्चने स्यान्नृशण्डयोः । ग्राहोऽवहारसंज्ञे द्वे यादोभेदे पुमांस्तु सः ॥ ३४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.342
- नानार्थार्णवसंक्षेप शुक्लना द्वे द्विजे शिशौ चाथ क्ली जने धनपुण्ययोः । रेतस्यक्षिरुजाभेदे सामभेदे च काञ्चने ॥ १३८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1382
- नानार्थार्णवसंक्षेप हिरण्यकर्णीरथाख्ये च तथा रथभेदेऽथ काञ्चने । हिरण्यं मानभेदे च धने चापि कपर्दके ॥ ९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.91
- नानार्थार्णवसंक्षेप औजसऔजसं काञ्चनेऽथ स्यादोजःसम्बन्धिनि त्रिषु । औरसो द्वे स्वजाते स्यात् पुत्त्रे ना सूक्ष्मजीरके ॥ २९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.299
- नानार्थार्णवसंक्षेप कनकनागकेसरधुर्धूरकिंशुकेषु बृहस्पतौ । क्लीबं तु काञ्चनेऽत्रोक्तवृक्षाणां फलपुष्पयोः ॥ ३०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.306
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवष्टम्भसज्जनो हाटकेऽवादीदवष्टम्भस्तु काञ्चने । समालम्बे तथा स्तब्धौ स्तम्भे चाप्यजयोऽवदत् ॥ १८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.18
- परमानन्दीयनाममाला कल्याणकम्बलं जलजे नीरे काकिणी तु वराटिका । गुञ्जायामथ कल्याणं मङ्गले काञ्चनेऽपि च ॥ ११४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.114
- परमानन्दीयनाममाला कलधौतकलधौतं कलध्वाने तारकाञ्चनयोस्तथा । कालस्कन्धो जीवकद्रौ तमाले तिन्दुके पुनः ॥ १३५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.135
- परमानन्दीयनाममाला चाम्पेयचिरण्टी तु सुवासिन्यां यौवनाश्रितयोषिति । चाम्पेयः काञ्चने नागकेसरे चम्पके [22] तरौ ॥ १८३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.183
- शिवकोष सुवर्णसुवर्णा जोङ्गके क्लीबं काञ्चने हरिचन्दने । हरेणुः स्त्री रेणुकायां स तु पुंसि सतीनके ॥ १६६ ॥ Śivakoṣa 11.2.166
- शिवकोष रुक्मरामः पुमान् कर्णपूरे रुक्मं काञ्चनलोहयोः । लक्ष्मीः सक्तुफलापद्मावृद्धिऋद्धिप्रियङ्गुषु ॥ ३३१ ॥ Śivakoṣa 20.1.331
- शिवकोष हिरण्यहिरण्यं तु वराटे स्यात्काञ्चनेऽपि च न द्वयोः । Śivakoṣa 21.2.11
- शब्दरत्नावली कनककनकः किंशुके नागकेशरे धूस्तूरेऽपि च । काञ्चनेऽपि च कालीये चाम्पके हेम्नि न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.38
- शब्दरत्नावली भस्मकबालुका सिकतायान्तु क्लीबं स्यादेलबालुके । भस्मकं व्याधिभेदे च विडङ्गेऽपि च काञ्चने ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.114
- शब्दरत्नावली कल्याणकायस्थेन्द्रियकायेषु क्लीबं ना वर्णसङ्करे । कल्याणं मङ्गले क्लीबं तथा चाक्षयकाञ्चते ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.28
- शब्दरत्नावली द्रविणद्रविणं काञ्चने वित्ते पराक्रमे च न द्वयोः । द्रुघणो द्रुहिणेऽपि स्याद् मुद्गरे च परश्वधे ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.39
- शब्दरत्नावली हर्षयित्नुसुदामा गोपभेदे स्यात्समुद्राचलयोः पुमान् । सौदामनी विद्युति स्त्री विद्युद्भेदेऽप्सरोभिदि ॥ हर्षयित्नुः सुते पुंसि क्लीबलिङ्गन्तु काञ्चने । Śabdaratnāvalī 7.20.128
- शब्दरत्नावली अवष्टम्भअनुष्टुप्छन्दसि भेदे सरस्वत्यामपि स्त्रियाम् । अवष्टम्भः काञ्चने स्यात्प्रारम्भस्तम्भयोरपि ॥ शातकुम्भोऽश्वमात्रे स्यात्काञ्चने तु नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.24.14
- शब्दरत्नावली रारः कामवह्नौ च रुः शब्दे रा धने पुमान् । री गतौ स्त्री च रा दाने काञ्चनेऽपि च कुत्रचित् । श्रीः शोभा भारती वेशरचना भूतिवृद्धिषु । विधात्रिवर्गसम्पत्तिलक्ष्मीषु सरलद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.1
- शब्दरत्नावली चन्द्रत्रिलिङ्गं दुर्जरेत्यर्थे महत्यलघुनीत्यपि । गोत्रं कुलास्ययोर्गोत्रः शैले कुगव्ययोः स्त्रियाम् ॥ सम्भावनीयबोधे च विपिनच्छत्रवर्त्मसु । गौरं श्वेतेऽरुणे पीते विशुद्धेऽप्यभिधेयवत् ॥ क्लीबं पद्मकेशरे स्याच्चन्द्रसर्षपयोः पुमान् । गौरीभवानीवसुधाप्रियङ्गुरोचनासु च ॥ असञ्जातरजः कन्या वरुणाणी नदीषु च । घोरो भीमे महेशे च घस्त्रो दिवसहिंस्रयोः ॥ चरश्चारे द्यूतभेदे भौमे च जङ्गमे गमे । चन्द्रः सुधांशुकाम्पिल्लकर्पूरे काञ्चने जले ॥ चक्रमस्त्रे व्रजे सैन्ये रथाङ्गे राष्ट्रदम्भयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.10
- शब्दरत्नावली भूरिकट्फलायामनन्तायां तथा तिथिभिदि स्त्रियाम् । त्रिषु साधुश्रेष्ठयोः स्यान्नपुंसि करणान्तरे ॥ भारी हरौ वीवधे स्यात्पलानां द्विसहस्रके । भीरुस्त्रिलिङ्ग आगर्ते स्यात् स्त्रियां मेववस्त्रिषु (?) ॥ भूरि क्लीबं काञ्चने स्यात्प्रचुरेऽपि च वाच्यवत् । पुमान् विष्णौ महादेवे परमेष्ठिनि वासवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.27
- शब्दरत्नावली तारिषतरीषः शोभनाकारे व्यवसायेऽब्धिभेलयोः । तारिषी शक्रकन्यायां ना स्वर्गाम्बुधिकाञ्चने ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.20
- शब्दरत्नावली तामरससम्यक्सिद्धरसे पीलुपर्णीकर्पूरयोरपि । चन्द्रहासः खड्गमात्रे दशकण्ठकृपाणके ॥ भवेत्तामरसं ताम्रे पङ्कजे काञ्चनेऽपि च । त्रिस्रोताः स्यात्तरङ्गिन्यां गङ्गायामपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.45
- त्रिकाण्डशेष काचिघओधः स्याद्द्रुतनृत्ये च काचिघौ काञ्चनोन्दुरू । निदाघौ स्वेदतापौ च प्रतिधो रोषघातयोः ॥ ७२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.72
- त्रिकाण्डशेष कल्याणकरणं पुसि सङ्कीर्णे कल्याणं काञ्चने शुभे । कृष्णो वर्णे हरौ व्यासे कृष्णं मरिचलोहयोः ॥ १२३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.123
- त्रिकाण्डशेष भर्मन्भृतिकाञ्चनयोर्मर्म मलिनं दूषितेऽसिते । मानं प्रमाणे तौल्ये च मीनो राश्यन्तरे झषे ॥ २५१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.251
- वैजयन्ती हेमन्स्रोतोंऽबुनिर्गमद्वार इन्द्रियेऽप्सु जलस्रुतौ । हविर्हव्ये घृते तोये हेम्नी काञ्चनवेतने ॥ ३७ ॥ Vaijayantī 6.3.37
- वैजयन्ती हिरण्यहिरण्यं काञ्चने वित्ते मानभेदेऽप्यकुप्यके । हरणं करणे नृत्ते चापेनान्यास्त्रवारणे ॥ ३९ ॥ Vaijayantī 7.3.39
- वैजयन्ती अवष्टम्भअवग्रहो वृष्टिरोधे प्रतिबन्धे गजालिके । अवष्टंभः समालंभे स्तब्धिकांचनयोरपि ॥ ४ ॥ Vaijayantī 8.1.4