रोचना
rocanāस्त्री · fem.In 12 kośas: 13 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 22 as a meaning of another word.
सैरन्ध्री परवेश्मस्था स्ववशा शिल्पकारिका ।सरस्वती च वलजा रोचना हारिणीति च ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मेध्या मनोरमा श्यामा रामा गौरी च रोचना ।गोरोचना च मङ्गल्याथ जवादिः स्त्रियामियम् ॥ ३९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्रपिरास्नाशिराकालाशंवा कृष्णोष्णिकाश्रियाम् ।रोचनासरघाधाय्यासृक्कापण्यातसीभुवाम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नागजिह्वा च नेपाली करवीरा च रोचना ।रसनेत्री च पाली च मनोह्वा नागरक्तकम् ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विलेपनी रोचना च चक्षुष्या च सुवेषिणी ।पतिवत्नी जीवदीशा जीवतोका तु जीवसुः ॥वीरपत्नी वीरभार्या वीरमाता तु वीरसूः ।बहुप्रसूः स्यात्कृमिला काकवन्ध्या सकृत्प्रसूः ॥वृद्धपत्नी वृद्धपतिः सपत्नी तुल्यभर्तृका ।नश्यत्प्रसूतिका निन्दुः जीर्णर्त्तुर्निष्कला भवेत् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वृ (wrong syllable)
विलेपनीस्त्रीरोचनास्त्रीचक्षुष्यास्त्रीसुवेषिणीस्त्रीपतिवत्नीस्त्रीजीवदीशास्त्रीजीवतोकास्त्रीजीवसूस्त्रीवीरपत्नीस्त्रीवीरभार्यास्त्रीवीरमातृस्त्रीवीरसूस्त्रीबहुप्रसूस्त्रीकृमिलास्त्रीकाकवन्ध्यास्त्रीसकृत्प्रसूस्त्रीवृद्धपत्नीस्त्रीवृद्धपतिस्त्रीसपत्नीस्त्रीतुल्यभर्तृकास्त्रीनश्यत्प्रसूतिकास्त्रीनिन्दुस्त्रीजीर्णर्तुस्त्रीनिष्कलास्त्री
genderस्त्रीfem.
हिमभस्म हिमाह्वं च स्त्रियां तु हिमवालुका ।गोरोचना रोचना स्याद्गोपित्तं च प्रकीर्तितम् ।कर्पूरागरुकस्तूरीकङ्कोलैर्यक्षकर्द्दमः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शस्त्री-जिह्वावाचिवम्री-नदीनांज्योत्स्ना-लज्जा-भूमि-वीणा-मतीनाम् ।तन्द्रा-चीरी-गर्गरी-भ्रू-सुरा-गी-र्नासा-लक्ष्मी-रोचना-कृष्णलानाम् ॥ २८ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.
मांसाभिधानं विवराभिधानं च तीर्थतुण्डे च नपुंसके विद्धि जानीहि । यथा मांसं पलं पललं क्रव्यमित्यादि । इदं विवरं बिलं छिद्रं रन्ध्रं कुहरं सुषिरमित्यादि । इदं तीर्थं पुण्यस्थानम् । तुण्डं वक्त्रम् । यवमाषाद्या व्रीहयः पुंसि । यथा इमे माषाः मुद्गाः कुलत्थाः सोष्टाः गोधूमाः तिलाः कलापाः मसूराः सर्षपाः । प्रियङ्गवश्च स्त्रियामेव । इमाः प्रियङ्गवः ।पल्लव उक्तः पुंसि नपुंसके किसलयं स्त्रियां लाक्षा ।ऋग्रोचना पिडका कण्डूः क्षपा चैव ॥ ५७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
पल्लवशब्दः पुंसि भवति । अयं पल्लवः । इदं किशलयं प्रवालम् । लाक्षा स्त्रियां स्यात् । इयं लाक्षा जतु । ऋगादयः शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयमृक् वेदावयवः । रोचना गोपित्त[त]म् । पि[पिं]डका शरायगम्? । कण्डूः खर्जूः । क्षपा रात्रिः ।कललकफपूयकुल्माषकल्ककल्पगेहमखलौहित्याः ।झर्झरपुङ्खचषालाश्च पुंसि कटाहमत्स्यौ च ॥ ५८ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
रोचनासरघालक्ष्मीधाय्यादूर्वागिरः स्त्रियाम् ।हरिद्राकृष्णलामांसिबलाकालूमुखा अपि ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रोचना रोचनी बलभद्रिका त्रायमाणिका ।त्रायन्ता, रास्नायां रस्या रसना रसनं रसा ॥ २३१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 ब (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 स्ना (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
लाक्षा लिक्षार्भटी यूका द्रोणी कम्बिर्द्रुणी भ्रमिः ।त्रिफला रोचना भस्त्रा शम्या प्रच्छर्दिका सिरा ॥ २३१४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नैचिकं गोः शिरोदेशो वन्दनीया तु रोचना ।मन्थानमन्थतक्राटाः स्यादुष्ट्रः कण्टकाशनः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पूतना राक्षसी काचित्पूतना च हरीतकी ।रोचना मङ्गलद्रव्यं रोचनः कूटशाल्मलिः ॥
अनुष्टुप्
meaningsमङ्गलद्रव्य
स्त्रियां तु नील्यामपि गुन्द्रिकायांगोरोचनायां * तथारुणायाम् ।कुशाल्मलौ पुंसि च रोचनः स्यात् ।स्त्री रक्तकल्हारवराङ्गनार्थम् ॥ ५६ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः
सम्बन्धिनि तु रेवत्या भेद्यलिङ्गं हि रैवतम् ।रोचना तु स्त्रियां रक्तकल्हारेऽपि वरस्त्रियाम् ॥ १५२७ ॥
अनुष्टुप्
रोचत्यर्थे रोचयतेः पुनरर्थे न ना मता ।रोचना रोहितस्तु स्याद् वृषभे रक्तवर्णके ॥ १५३० ॥
अनुष्टुप्
meaningsरोचयतेरर्थ
रोचना रोचनश्चापि रक्तकल्हाररोहिणोः ।जम्भे च शाल्मलौ पुंसि गोः पित्ते रोचनी स्त्रियाम् ॥ २६५ ॥
अनुष्टुप्
रोचना चाथ कम्पिल्ले मङ्गल्ये चापि रोचनी ।रोही रक्ते वटेऽश्वत्थे स्त्री तु कठ्यां च कट्फले ॥ २६६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकम्पिल्ल
रोचना स्त्री तु गोपित्ते रक्तकह्लारयोषितोः ।रोचनः कूटशाल्मल्यां पुंसि स्याद्रोचके त्रिषु ॥रोही वटद्रुमेऽश्वत्थे तया रोहितके पुमान् ।लङ्घनं क्रमणे चोपवासे प्लवनेऽपि च ॥ललना स्त्री शिवाभेदरसनाकामिनीषु च ।लेखनन्तु लिपिन्यासे भूर्जे च छर्दनेऽपि च ॥वर्जनं हिंसने दाने तथा त्यागविशेषके ।वपनं मुण्डने क्लीबं वीजाधानेऽपि तत्स्मृतम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
रोहितं त्रिषु शोणे स्याद् रोहितो मृगमत्स्ययोः ।गोपित्ते रक्तकल्हारे वरयोषिति रोचना ॥ २१५५ ॥
अनुष्टुप्
यक्षे चन्द्रे च राजा स्यात् रक्तः कामी च रागिणौ ।गोपित्ते रोचना कूटशाल्मलौ रोचनः पुमान् ॥ २५६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगोपित्त
गव्यृक्षे रेवती देव्यां शुक्लायां रजनी निशि ।रोचना रक्तकल्हारे गवां पित्ते वरस्त्रियाम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
रोचना as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कूटकूटं निश्चलयन्त्रकैतवपुरद्वाराद्रिशृङ्गानृत- मायातुच्छहलाङ्गराशिषु तथा स्त्री रोचनेऽयोघने । लाटो देशविशेषके च वसने झाटो निकुञ्जे वने सम्मृष्टावरुषोऽथ ना पथि वृतौ वाटस्त्रये वास्तुभित् ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.10.7
- कोषकल्पतरु मङ्गल्यस्त्रियां तु गुन्द्राशतपुष्पिकाधः- पुष्पीषु शम्यामपि रोचनायाम् । स्याच्छङ्खपुष्प्यां च सिताग्निकाया- मथ प्रगल्भे भयदेऽप्यधृष्यः ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.76
- कोषकल्पतरु गौरस्यात्केसरेऽन्त्ये गिरिजारजन्योः पिङ्गाप्रियङ्गुक्षितिरोचनासु । स्त्रियामसञ्जातरजःकुमार्यां सरिद्विशेषे वरुणस्त्रियां च ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.22
- कोषकल्पतरु वैदेहीदात्यूहः स्याच्चातके कालकण्ठे ऽथात्यूहा स्यात्केकिनी स्त्री तु नील्याम् । स्याद्वैदेही जानकीवाणिजस्त्री- पिप्पल्यर्था रोचनायां तथैव ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.32.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप मण्डलीरोचनाशम्यधःपुष्पीमसीशुक्लवचास्वपि । इत्येवमथ विज्ञेया शब्दज्ञैर्मण्डली त्रयी ॥ १३२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1323
- नानार्थार्णवसंक्षेप वैदेहीरोचनायामपि प्राह रभसः शब्दवित्तमः । मैथिल्यामपि पिप्पल्यां स्याद्विदेहनृपे तु ना ॥ १७५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1750
- शिवकोष रुचकरम्यकस्तु पटोलस्य मूले च विषमुष्टिके । रुचकं स्वर्जिकाक्षारे रोचना हृद्यगन्धयोः ॥ ४६ ॥ Śivakoṣa 1.3.46
- शिवकोष पिङ्गारोचनायां हरिद्रायां पूगः क्रमुकतूदयोः । भृङ्गं नखे त्वचायां भृङ्गो भृङ्गारके मार्गः ॥ ८४ ॥ Śivakoṣa 3.1.84
- शिवकोष पीतापीता तेजोवतीदार्वीरजनीरोचनासु च । रक्तो रोहिणि कम्पिल्ले रक्तं हिङ्गुलताम्रयोः ॥ १८२ ॥ Śivakoṣa 12.1.182
- शिवकोष रञ्जनीजन्यां च रञ्जनं रक्ते रञ्जनो रक्तचूर्णके । स्त्रुक्निशारोचनानीलिजनीरक्तासु रञ्जनी ॥ २६२ ॥ Śivakoṣa 16.1.262
- शिवकोष वरवर्णिनीवरचन्दनमाख्यातं कालीये देवदारुणि । वरवर्णिनी तु लाक्षाफलिनीरोचनानिशि ॥ २८४ ॥ Śivakoṣa 16.3.284
- शिवकोष मेध्यामेध्या ब्राह्मीशङ्खपुष्पीगन्धाढ्यारोचनासु च । वचायां पीततैलायां वेल्ले मेध्यं तु जीरके ॥ ३४५ ॥ Śivakoṣa 21.1.345
- शिवकोष लक्ष्मीरोचनाजीवनीमल्लिगन्धिकालागुरुण्यपि । विशल्याग्निशिखादन्तीगुडूचीत्रिवृतासु च ॥ ३५८ ॥ Śivakoṣa 21.2.358
- शिवकोष रुधिरामन्दारः पारिभद्रेऽर्कपर्णे देवमहीरुहे । रुधिरा रोचनायां च रुधिरं कुङ्कुमेऽसृजि ॥ ४०९ ॥ Śivakoṣa 22.3.409
- शिवकोष सिन्दूरीसिन्दूरी रोचनारक्तबीजिकाधातुकीषु च । सौवीरं काञ्जिके स्त्रोतोञ्जने च बदरीफले ॥ ४१७ ॥ Śivakoṣa 22.3.417
- शिवकोष वैदेहीकिणिह्यश्वखुरे मार्गे वराहः किटिमुस्तयोः । वैदेही रोचनाशौण्ड्योः सुवहा शल्लकीद्रुमे ॥ ५३७ ॥ Śivakoṣa 28.2.537
- शब्दरत्नावली वरवर्णिनीअमेरुद्रुमभिदो(?)र्ना जम्बुमाली निगद्यते । स्यात्क्लीबं दन्तशुद्धौ ना खदिरे दन्तधावनः ॥ केतुग्रहे हुताशे च स्यात्पुमान् धूमकेतनः । शिवे सुते च पक्षान्ते मित्रे ना नन्दिवर्द्धनः ॥ दाने च प्रतिपत्तौ च बोधने प्रतिपादनम् । भुजङ्गे च मयूरे च प्रचलाकी भवेत्पुमान् ॥ धनदे भास्करे विष्णौ विधौ च पद्मलाञ्छनः । वाग्देवतायां तारायां पद्मायां पद्मलाञ्छना ॥ कालीयके हरिद्रायां न द्वयोः पीतचन्दनम् । भीमे षेष्ठे च महिष पृष्ठशृङ्गी भवेत्पुमान् ॥ देवदारुणि कालीये न द्वयोर्वरचन्दनम् । स्त्रीरत्नरोचनालाक्षाहरिद्राफलिनीषु च ॥ साध्व्यां गौरीसरस्वत्योः पद्यायां वरवर्णिनी । वासुदेवे मधुकरे स्यात्पुंसि मधुसूदनः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.134
- शब्दरत्नावली मेध्यामेध्या स्त्री रोचनारक्तवचयोस्तु शुचौ त्रिषु । ययुः पुंसि तुरङ्गे स्यादश्वमेधहयेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.25
- शब्दरत्नावली मङ्गल्यापानीयं सलिले क्लीबं पातव्ये पुनरन्यवत् । पौलस्त्यो ना धनाधीशे दशकण्ठे विभीषणे ॥ वलयं कङ्कणे क्लीबं कण्ठरोगे पुमानयम् । वालेयं स्याद्वलिहिते मृदौ त्रिषु खरे पुमान् ॥ ब्राह्मण्यं ब्रह्मवृन्दे स्यात्ब्राह्मणत्वेऽपि न द्वयोः । भरण्युर्ना चण्डभानौ मृगाङ्के च विभावसौ ॥ भुजिष्यः पुंसि दासे स्यात्स्वन्त्रहस्तसूतत्रके । स्त्रियां दासीगणिकयोः स्वतन्त्रायामपि क्वचित् ॥ मलयो ना चलारामदेशेषु स्त्री तथौषधे । मङ्गल्यो ना त्रायमानामसूराश्वत्थबिल्वके ॥ स्त्रियात्तु रोचनाशुक्लवचाशमीमिमीषु च । अधःपुष्प्यां स्त्रियां दध्नि क्लीबं शिवकरे त्रिषु ॥ मृगयुर्ना शृगाले स्याद् व्याधे पितामहेऽपि च । रहस्या स्त्री सरिद्भदे गोपनीयेऽभिधेयवत् ॥ विजया पार्वतीसख्यां तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् । विजयस्तु जये पुंसि तथा गाण्डीवधन्वनि ॥ विस्मयः पुंसि दर्ये स्यात्स्यन्देहाश्चर्ययोरपि । विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्रदेशे च गोचरे ॥ रूपादौ स्याज्जनपदे कान्तादौ च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.46
- शब्दरत्नावली गौरीत्रिलिङ्गं दुर्जरेत्यर्थे महत्यलघुनीत्यपि । गोत्रं कुलास्ययोर्गोत्रः शैले कुगव्ययोः स्त्रियाम् ॥ सम्भावनीयबोधे च विपिनच्छत्रवर्त्मसु । गौरं श्वेतेऽरुणे पीते विशुद्धेऽप्यभिधेयवत् ॥ क्लीबं पद्मकेशरे स्याच्चन्द्रसर्षपयोः पुमान् । गौरीभवानीवसुधाप्रियङ्गुरोचनासु च ॥ असञ्जातरजः कन्या वरुणाणी नदीषु च । घोरो भीमे महेशे च घस्त्रो दिवसहिंस्रयोः ॥ चरश्चारे द्यूतभेदे भौमे च जङ्गमे गमे । चन्द्रः सुधांशुकाम्पिल्लकर्पूरे काञ्चने जले ॥ चक्रमस्त्रे व्रजे सैन्ये रथाङ्गे राष्ट्रदम्भयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.10
- शब्दरत्नावली वैदेहीविग्रहं समरे देहे विस्तारप्रविभागयोः । विदेहो मिथिलाभूपे देहशून्ये तु वाच्यवत् ॥ वैदेही पिप्पलीसीतारोचवासु वणिक् स्त्रियाम् । संग्रहो ग्राहसंक्षेपबृहदुत्तुङ्गकेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.26
- त्रिकाण्डशेष वैदेहीवैदेही पिप्पलीसीतावणिक्स्त्रीरोचनास्वपि । संक्षेपेऽपि सङ्ग्रहः स्यात् सिंह्यौ वार्त्ताकवासकौ ॥ ४६२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.462