बालक
bālakaपुं · masc.In 10 kośas: 12 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 19 as a meaning of another word.
अरिष्टा सुरभिश्चाथ बालकोऽस्त्री तु शीतलम् ।पर्यायः केशजलयोर्ह्रीवेरं हिरिवेरकम् ॥ २९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
इष्टकापथमप्युक्तं ह्रीबेरं त्वम्बुसंज्ञकम् ।बालकं पिङ्गलं तिक्तमुदीच्यं केशनाम च ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आवापः कङ्कणश्चैव बालकः करभूषणम् ।हस्तसूत्रं प्रतिसरस्त्रिषु रात्नं तु पुष्पकम् ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वामी तु वडवा त्वश्वा किशोरो बालको हयः ।जवनस्तु जवोत्कृष्टो रथ्योऽश्वो रथवाहकः ॥ १४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मेचकः कण्टकश्चैव बालको वर्णकः पुनः ।पिनाकमालकौ शाकस्तम्बकौ यावकोऽपि च ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
उष्ट्रे महाङ्गो मयटो मयः शुन्धी क्रमेलकः ।करभे स्याच्छृङ्खलको बन्धिते स तु बालकः ॥ ५०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च्छृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पालङ्की कुन्दुरुः कुन्दुः मुकुन्दुः कुन्द इत्यपि ।बाल-बालक-ह्रीवेर-वहिष्टं केशनामकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क (wrong syllable)
genderक्लीneut.
बालको मानवो बालः किशोरो वटुरित्यपि ।मुष्टिन्धयो मानवको वटुकोऽपि किशोरकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्थूलमङ्गलमप्यत्र बालं तु दधि बालकम् ।दधि स्यादघनं द्रप्स्यं गन्धाढ्यं तु वलीमूखम् ॥ ७७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 मू (wrong syllable)
genderक्लीneut.
बालकः कृष्णशालिः स्यात् प्रवरः शालिषष्टिकः ।कलमसुगन्धिकहायनपारावतगौरलोहितपतंगाः ॥ १४१५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सांवत्सरः कृष्णशालिर्बालकश्चावरोहकः ।श्वेतशालोऽपौरशूरचपलाः करसूकरौ ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संजावने तूप्तमात्रे प्राङ्मन्दात् सर्जकं दधि ।मन्दन्तु मण्डजातं तद्बालजातं तु बालकम् ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
बालक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शिशुकशिशुकः शिशुमारे स्यादुलूपी बालकश्च यः । प्रियकः पीतशालालिमृगनीपप्रियङ्गुषु ॥ Dharaṇikośa 1.2.39
- कोषकल्पतरु अर्भकचारणे वर्ण[को] वर्णकं चन्दने कुङ्कुमे लेपनेऽथार्भको भेद्यवत् । बालके[निर्ध]ने[स्यात्]कृशे भ्रूणको वेत्रधारे त्रये दर्शकः शिक्षके ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.83
- कोषकल्पतरु वज्रचित्रे कृमौ देशविशेषके च स्यात्पुण्डरीकेऽप्यथ वज्रमस्त्री । स्याद्धीरके चाप्यशनावथाद्ये योगान्तरे बालक आमलक्याम् ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.56
- कोषकल्पतरु वारिपूज्येऽन्यवत्स्यादथ राज्ञि पुंसि नदीपुरोः स्त्री च पुरिः प्रदिष्टः । शिरिः पुमान्स्याच्छलभे शरारौ विशेष्यवद्वारि तु बालकेऽन्त्ये ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.71
- कोषकल्पतरु दहरनागे च रागे दहरस्तु नाखौ स्वल्पे तथा भ्रातरि बालके च । स्याच्चामराभश्चमरो द्विलिङ्गो मृगप्रभेदेऽपि च मञ्जरीषु ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिशुशिशुः पुंस्यृषिभेदे च स्कन्दे च द्वे तु बालके । शिग्रुर्भोजनशाके स्त्री ना तु शोभाञ्जनद्रुमे ॥ १३७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1370
- नानार्थार्णवसंक्षेप दहरनिकुम्भसंज्ञौषधौ तु स्त्रीलिङ्गा द(न्त?न्ति)का भवेत् । दहरस्तु द्वयोरल्पमूषिके बालके त्रिषु ॥ ९०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.907
- परमानन्दीयनाममाला कुमारकर्कशः परुषे तिग्मे खड्गे साहसिके दृढे । कुमारो युवराजे च कार्तिकेयेऽपि बालके ॥ ११९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.119
- परमानन्दीयनाममाला पिङ्गपिङ्गा गोरोचनागौर्योः पिङ्गं बालकपीतयोः । पिण्डः सिह्ले जपापुष्पे वोलेऽपि कवलाङ्गयोः ॥ २९८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.298
- शब्दरत्नावली अर्भकअम्लिकाऽम्लोद्गारचिञ्चापाचाचाङ्गेरिकासु च । अर्भकः स्यात् कृशे स्वल्पे तथा मूर्खे च वालके ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.31
- शब्दरत्नावली दावकतूलिका स्यात् कूर्चिकायां शय्योपकरणेऽपि च । दर्शकः स्याद्दर्शयितृ-द्वाःस्थयोश्च प्रवीणके । दावको बालके पुंसि वाच्यलिङ्गन्तु भेदके ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.87
- शब्दरत्नावली पृथुकपृदाकुश्चित्रके सर्पे व्याघ्रवृश्चिकयोः पुमान् । पुयुको ना चिपिटके बालकेऽप्यभिधेयवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.108
- शब्दरत्नावली शिशुकशार्ककः शर्करापिण्डे दुग्धफेणे च पुंस्ययम् । शिशुको बालकोलूपी शिशुमारे पुमानसौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.146
- शब्दरत्नावली अपोगण्डअपोगण्डस्तु वलिने विकलाङ्गे च बालके । चक्रवाडः शैलभेदे चक्रवाडस्तु मण्डले ॥ जलरण्डः पयौरेणौ जलावर्ते भुजङ्गमे । देवताडश्च जीमूते सैंहिकेये हुताशने ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.36
- शब्दरत्नावली वज्ररौद्रं धर्मे रसे क्लीबं चण्डायां स्त्री भीषणे त्रिषु । वज्रो योगान्तरे पुंसि क्लीबं धात्र्याञ्च बालके । वज्रा स्नुहीगुडुच्योस्तु वज्री स्रुह्यन्तरे स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.41
- शब्दरत्नावली कुमारकुमारः स्कन्दशुकयोर्युवराजाश्ववारयोः । बालके वरुणे पुंसि क्लीबं स्याज्जात्यकाञ्चने ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.64
- शब्दरत्नावली बालिशबालिशी बालके मूर्खे भूकेशः शैवले वटे । भूकेशी वल्लजेऽपि स्याद्भुकेश राक्षसीभिदि ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.22
- त्रिकाण्डशेष कुमारबालके कार्त्तिकेये च कुमारो भर्तृदारके । कलिकारस्तु धूम्याटे करञ्जे पीतमस्तके ॥ ३३८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.338
- वैजयन्ती शिशुकशपथः कर आक्रोशे शपने च सुतादिभिः । बालके शिंशुमारे च शिशुकोऽथाध्वरे पशौ ॥ ७३ ॥ Vaijayantī 7.1.73