वारि
vāriक्ली · neut.In 23 kośas: 33 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 31 as a meaning of another word.
नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशंतोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसीकीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
बिन्दुजालं पुनः पद्मं शृङ्खलो निगडोऽन्दुकः ।हिञ्जीरश्च पादपाशो वारिस्तु गजबन्धभूः ॥ १२२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श्च (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
आपः स्त्री भूम्नि वार्वारि सलिलं कमलं जलम् ।पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम् ॥ ३ ॥कबन्धमुदकं पाथः पुष्करं सर्वतोमुखम् ।अम्भोऽर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशम्बरम् ॥ ४ ॥मेघपुष्पं घनरसस्त्रिषु द्वे आप्यमम्मयम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं,कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं,प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥
मन्दाक्रान्ता
genderक्लीneut.
जलन्तु सलिलं नीरं क्षीरं वारि शम्बरम् ।शरं सारं जडं कुम्भमम्भश्चापश्च कथ्यते ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वारिर्वारी च प्राची च प्रारब्धिश्च स्त्रियामिमाः ।गात्रबन्धे तु त्रिपदी चैकस्मिन्नपरेऽपि च ॥ १७३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 तु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
दैव्यं सलं विषं यादः पर्यायेभ्यो गृहार्थकम् ।ऋतमापो बन्धकं षण् न ना वारि कमव्ययम् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भाटी पिण्डिः शरारिश्च गानिः कानिः फलिर्जनिः ।वारिर्हानिः प्रधिः कंविः चुल्हिश्चण्डिस्तरिः शनिः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियामापो वारो बहुषु सलिलं वारि सरिलंजलं पाथः पीथं दकमुदकमम्भोऽम्बु च पयः ।कबन्धं कं पाथं घृतममृतमर्णो जनहितंकृपीटं पानीयं जलदकुसुमं पावन-वने ॥ १ ॥
शिखरिणी
genderक्लीneut.
स्रुग्गीतिवल्लीभिदि बन्धुता स्या-द्गजस्य बन्धे घटिकासु वारिः ।क्ष्वेडा तु शल्यध्वनिवाद्यभेदेस्याद्दुन्दुभिः पाशकबिन्दुवाची ॥ ३४ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
वारिपर्ण-फण-शाण-पार्ष्णयःस्यात्सृणिर्द्रुभिदि वाण ईरितः ।स्यात्स्फुलिङ्गलववाचकः कणः ।स्यात्करेणुरिभयोर्हरेणुवत् ॥ २३ ॥
रथोद्धता
genderपुंस्त्रीm. f.
स्थूणोर्ण इति । स्थूणा चोर्णा च स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तः स्त्रीलिङ्गे भवत इत्यर्थः । इयं स्थूणा काष्ठमयी द्विकर्णिका । इयमूर्णा मेषलोमा । तयोरेव स्थूणोर्णयोर्यथासङ्ख्यगृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकत्वम् । इदं गृहस्थूणम् । इदं शशोर्णम् । शशपूर्वकयोरिति किम् । इह मा भूत् इयं स्थालास्थूणा । इयं मेषोर्णा । सर्वशब्दो निर्विशेषवाची । सर्वमक्षिनाम जलनाम च नपुंसके भवति । अक्षिनाम तावत् । इदमक्षि लोचनं नेत्रं नयनं चक्षुर्दृगम्बकमीक्षणादि ।जलपर्याय इदं जलं तोयं सलिलमम्बु नीरं वार्वारि काननमुदकं वनमित्येवमादि । जलशब्दत्वादप्शब्दस्यापि नपुंसकत्वं प्राप्नोतीत्याह मुक्त्वापः अप्शब्दं वर्जयित्वेत्यर्थः । अस्य हि स्त्र्यधिकारात्स्त्रीत्वम् । इमा आपः बहुवचनान्तः सदैव ।जलकुसुमनाम सर्वं नपुंसकं स्यात्पद्मस्तु विभाषया ।अभ्रादृतेऽम्बुदाख्या हि केशनखदन्तसञ्ज्ञाश्च ॥ १४ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
वार्वारि कं पयोऽम्भोऽम्बु पाथोऽर्णः सलिलं जलम् ।सरं वनं कुशं नीरं तोयं जीवनमब्विषम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वातिस्तु वायौ ना धातौ गतिगन्धनकर्मणि ।स्त्री तु तत्क्रिययोः शोषे वारिस्तु स्त्री मतङ्गजाः ॥ १२४१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पानीयं जीवनं तोयं शंवरं नीरवारिणी ।पुष्करं कं जलं पाथः सलिलं सर्वतोमुखम् ॥ ३४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शृङ्खलः पादपाशस्तु हिञ्जीरनिगडान्दुकाः ।वारिस्तु गजबन्धस्य भूमिः स्यात्त्रिपदी त्वथ ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शल्यवाद्यभिदोः क्ष्वेडा वारिः स्त्री गजबन्धभूः ।अश्मन्ते त्वन्तिकारण्यानी यवानी हिमान्यपि ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कुथे प्रवेण्यास्तरणं परिस्तोमः कुथापि च ।स्याद्वि(द्वी?)तं त्वबले दन्तिग्रहगर्ते तु वारि च ॥ २९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वार्वारि कीलं कीलालं कमलं कि(को?)मलं जलम् ।जीवं च जीवनं चैव भुवनं वनमित्यपि ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अमृतं जीवनं वारि सलिलं भुवनं पयः ।कबन्धमर्णोम्भस्त्योयमुदकं ककुशं शरम् ॥ २८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
नीरं वारि जलं तोयं पानीयं सलिलं कुशम् ।अम्भोऽर्णोऽम्बु पयः पाथः शम्बरं जीवनं वनम् ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वारि वारं जलं क्षीरं नीरं नारं कुलीनसम् ।जीवनं जीवनीयं च भुवनं भवनं वनम् ॥ १८५४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गजस्य बन्धनस्थानं वारिर्वारी निगद्यते ।त्रिपदी गात्रयोर्बन्ध एकस्मिन्नपरेऽपि च ॥ २२२५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वार्वारि तोयमुदकं नीरपानीयसम्बरम् ।अम्भः क्षीराम्बु सलिलं सर्वतोमुखजीवनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथ वारिश्च वारी स्यात् प्रारब्धिर्गजबन्धनी ।आरण्यादिकमातङ्गा बध्यन्ते यत्र रज्जुषु ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शृङ्खलस्त्रिषु हिञ्जीरे निगडो निगलोऽन्दुकः ।अन्दूर्गजबन्धभूमौ वारिर्वारी च तोत्रके ॥ २९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ज (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अम्भःपुष्करवारितोयजलवाःपाथोवनार्णःपयः-पनीयोदकमेघपुष्पसलिलक्षीराम्बुनीरामृतम् ।कीलालं भुवनं कबन्धकमले तज्जीवनं शम्बरंनारः पुंसि कमव्यये धनरसो नापस्तु भूम्नि स्त्रियाम् ॥ ३१८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 2, syllable 1 प (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पक्कणः शबरावासो घोष आभीरपल्लिका ।जाङ्गलो निर्जलो देशो विरलद्रुमपर्वतः ।अवपातस्तु वारिः स्त्री वारणग्रहणक्षितौ ॥ ३९८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वातो मरुच्चाग्निवह्निधरा क्ष्मा जल-वारिणी ।विभुः खञ्च चरः शुचिर्भूर्वनं स्वञ्च शक्तियुक् ॥ ५५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 7 शु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
जलं वारि वनं वा कं पाथस्तोयं रसोऽम्बु हृत् ।दशानां जलवर्णानां संज्ञोक्ता पूर्वसूरिभिः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जलं-ऋ, वारि-ॠ, वनं-औ, वाः-घ, कं-झ, पाथः-ढ, तोयं-ध, रसः-भ, अम्बु-व, हृत्-स
genderक्लीneut.
सलिलं मलिनं तोयं मरुलं मेघजं कतम् ।नीरं वारि पयोंऽभोऽर्णो मेघपुष्पं कुलीनसम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पूज्येऽन्यवत्स्यादथ राज्ञि पुंसिनदीपुरोः स्त्री च पुरिः प्रदिष्टः ।शिरिः पुमान्स्याच्छलभे शरारौविशेष्यवद्वारि तु बालकेऽन्त्ये ॥ ७१ ॥
उपजातिः
meaningsबालक
तोये स्त्रियां वाग्गजबन्धभूमी-घटीषु शारिस्तु पुमान्प्रदिष्टः ।द्यूतार्थमूर्त्तिष्वथ योषिति स्या-च्चित्रेक्षणायां(?) व्यवहारभेदे ॥ ७२ ॥
उपजातिः
doubtful
यत्र देशेषु गृह्यन्ते तत्र त्वाहाजयः कृती ।कलश्याप्सु तु न क्लीबे वाशिस्तु नरि पावके ॥ १२४२ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
व्युष्टिः फले समृद्धत्वे वेगः किंपाकरंहसोः ।क्लीबे वारिजले स्त्री तु वारणग्रहणस्थले ॥ १९९६ ॥
अनुष्टुप्
वीरो राहौ हरे शक्रे शूरे स्कन्दकुबेरयोः ।गजग्रहणभूमौ स्त्री वारिः स्यात्सलिले नपुम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
वारि as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् काण्डकाण्डोऽस्त्री दण्डबाणार्ववर्गावसरवारिषु ॥ ४३ ॥ Amarakośa 3.3.43
- नामलिङ्गानुशासनम् कम्अमा सह समीपे च कं वारिणि च मूर्धनि । Amarakośa 3.3.488
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) गोदिग्दृष्टिदीधितिस्वर्गवज्रवाग्वाणवारिषु । भूमौ पशौ च गोशब्दो विद्वद्भिर्दशसु स्मृतः ॥ ८५४ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.854
- धरणिकोश कअथ कान्ताः प्रकथ्यन्ते श्लोकस्यार्धेन संप्रति । कं वारि[4]णि सुखे शीर्षे कोऽर्कब्रह्मात्मवायुषु ॥ Dharaṇikośa 1.2.1
- धरणिकोश पुष्करपुष्कराणि विदुरोषधीतीर्थ- द्वीपनागविहगोरगभेदान् । पद्मवारिगगनानि च भेरी खड्गकाण्डमिभमुण्डमुखं च ॥ Dharaṇikośa 26.3.39
- कोषकल्पतरु भुवनत्राणे प्रमोदेऽप्यवनं न तु स्त्री गेहे द्वयोनं भवनं च भावे । स्याद्विष्टपे खे भुवनं जने च स्त्रियां न वारिण्यथ चन्दनोऽस्त्री ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.7
- कोषकल्पतरु व्योमन्स्यात्सद्म गेहेऽम्भसि कैतवे तु छद्म प्रदिष्टं कुसृतौ तथैव । प्रेमास्त्रियां नर्मविधौ च हार्दे व्योमान्तिमे वारिविहायसोश्च ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.93
- कोषकल्पतरु शरनासानिले मध्यमपञ्चमादौ शरोऽस्त्रियां तेजनके च काण्डे । दध्यग्रके वारिणि तु द्वयोने धरस्तु शैले कमठाधिपे च ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.3
- कोषकल्पतरु पिप्पलजगलः पैष्टिकमद्ये मदनतरौ मद्यपङ्के ना । पक्षिणि पिप्पल[69b]आद्ये निरर्गले बोधिवृक्षे तु । द्वंद्वेऽस्त्रियां तु वसनच्छेदनभेदे कणायां स्त्री । वारिणि युग्मविहीनः पुंसि तु धवलो महोक्षे स्यात् ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.28.2
- कोषकल्पतरु कोमलदेवलो नारदे देवधनभोक्तरि धार्मिके । शिलान्तरे ना कृकलासकेऽपि स्याद्धेमलः काञ्चनकारके च । स्याच्छ्यामलोऽच्छेऽप्यसिते परस्मिन् स्यात्कोमलं वारिणि वा मृदौ च ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.32
- नानार्थार्णवसंक्षेप यशस्द्वारेऽथ देहिनां बीजे मेदो धातौ चतुर्थके । यशस्तु सत्त्वख्यातिश्रीज्ञानमाहात्म्यवारिषु ॥ ४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.47
- नानार्थार्णवसंक्षेप काष्ठाआदित्ये परमावस्थोत्कर्षयोराजिसंज्ञिनः । समभूमिप्रदेशस्याप्यन्ते भूम्नि तु वारिणि ॥ १८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.186
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुशअस्त्री दर्भे रामसुते ना क्ली ह्रीबेरवारिणोः । कुशा विष्टुतिकाष्ठे स्त्री वल्गारज्जौ च वाजिनः ॥ २२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.228
- नानार्थार्णवसंक्षेप नभस्नभः (क्लीबाभ्रयोः स्वर्गे? स्वर्गाभ्रयोः क्लीबं) सूर्ये वारिणि चाथ तत् । नभसी इति तु द्यावापृथिव्योरस्त्रियां पुनः ॥ ६७४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.674
- नानार्थार्णवसंक्षेप बुसगोकरीषेन्धने तु स्त्री बुसा क्लीबं तु वारिणि । बुस्तः प्रहसने पुंसि धनुष्कोटौ नपुंसकम् ॥ ८६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.869
- नानार्थार्णवसंक्षेप मधुवैजयन्त्याह कटुकस्वादुतिक्तत्रयात्मके । एतद्रसद्वयवति पुनस्त्रिः क्ली तु वारिणि ॥ ९५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.958
- नानार्थार्णवसंक्षेप महत्त्रिरेष्ट्रज्ञातृविद्वत्सु महत् तु क्लीबवारिणोः । राज्ये वृन्दे च पूज्ये तु त्रि बृहत्यपि ना पुनः ॥ ९६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.968
- नानार्थार्णवसंक्षेप वेसरूपे च कश्चित् क्लीबं तु व्योम्नि कश्चित्तु वारिणि । वेणस्तु द्वे मनुष्याणां जातिभेदे प्रकीर्तितः ॥ १२८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1289
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिवतुलस्यां क्रोष्टुभेदे च दीप्तजिह्वाह्वयेऽथ तत् । क्लीबं वारिणि कल्याणे स्थौणेये मूलकान्तरे ॥ १३६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1361
- नानार्थार्णवसंक्षेप अङ्कुरअङ्कुरस्त्वस्त्रियां बीजप्ररोहे किञ्च शाखिनाम् । प्रतानभेदे क्लीबं तु रुधिरे रोम्णि वारिणि ॥ १२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.129
- नानार्थार्णवसंक्षेप गह्वरगहनं क्ली जलेऽरण्ये दुःखगह्वरयोस्त्रि तु । दुष्प्रवेशे गह्वरं तु क्ली गुहादम्भवारिषु ॥ ६३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.634
- नानार्थार्णवसंक्षेप पर्णसिधनञ्जयः शाकवर्य इत्याह क्ली तु वारिणि । प्रदाकुस्तु द्वयोर्व्याघ्रे भेकाजगरयोरपि ॥ १११७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1117
- नानार्थार्णवसंक्षेप भविष्यत्स्त्रियामथ भविष्यत् त्रिर्भाविनि क्ली तु वारिणि । भारतं त्वस्त्रियामस्मिन् वर्षेऽथो भरतस्य हि ॥ १२८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1286
- परमानन्दीयनाममाला प्लवभेकचण्डालयोः प्लक्षे वारिवायसशब्दयोः । पुष्पं याने कुबेरस्य कुसुमे स्त्रीरजस्यपि ॥ २८६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.286
- शारदीयाख्यनाममाला गोदिग्दृष्टिदीधितिस्वर्गवज्रवाग्बाणवारिषु । भूमौ पशौ च गोशब्दो विद्वद्भिर्दशधा मतः ॥ १३० ॥ Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.130
- शब्दरत्नावली गोगौ पुंसि वृषभे रश्मौ कुलिशे त्रिदिवेऽपि च । स्त्रियां गवीषु दृग्-वाग्-भूदिक्षु वारिणि भूम्नि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.1
- शब्दरत्नावली मेघपुष्पपिण्डपुष्पं सरोजे स्याज्जवातगरवञ्जुले । बहुरूपी(?) स्मरे विष्णौ शिवे च केशबुद्धयोः ॥ मेघपुष्पः शक्रह्ये क्लीबं पिण्डाभ्रवारिणोः । विप्रलापोऽपार्थवाक्ये विरोधवचनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.22
- शब्दरत्नाकर काण्डपेषणे रजसि क्षोदः क्षारस्तु गुडभस्मनोः । काण्डोऽस्त्री दण्डवर्गेषुनालावसरवारिषु ॥ १८८७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1887
- त्रिकाण्डशेष अमृतमोक्षः सुधा यज्ञशेषोऽयाचितं वारि चामृतम् । अमृता तु गुडूची स्याद्धरीतक्यामलक्यपि ॥ १४३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.143
- त्रिकाण्डशेष अङ्कुरअङ्कुरो रोम्नि रुधिरे वारिण्यभिनवोद्भिदि । अमरा नाभिनालायां गुडूच्यामप्यथाम्बरम् ॥ ३२६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.326
- उत्पलिनी अमृतअयाचिते यज्ञशेषे निर्वाणे चापि सुन्दरे । अमृतं वारिणि प्रोक्तं अतिहृद्ये च वस्तुनि ॥ ५५ ॥ Utpalinī 55