काश्मीर
kāśmīraक्ली · neut.In 14 kośas: 19 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
काश्मीरास्तु माधुमताः सारस्वता विकर्णिकाः ॥ ९५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
स्यादस्त्रियां दिव्यमथ काश्मीरं पिशुनं वरम् ।शठं वरेण्यं घुसृणमरुणं वह्निशेखरम् ॥ ३७८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जीर्णबुध्नं शीर्णपर्णं वानेयं वन्यमित्यपि ।वाद्याह्वं पौष्करं मूलं काश्मीरं पुष्कराह्वयम् ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अक्षरमजिरमुशीरंचीवर-चीरे तथैव काश्मीरम् ।जर्जर-कुटीर-वल्लरकर्बुर-कादम्बरोशीरम् ॥ ८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
माधुमताश्च काश्मीरास्तर्जिकास्तायिका मताः ।दशेरकाश्च मरवो वाहीकाष्टक्किसंज्ञिताः ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ह्रीवेरं वालकं तोयं सटी प्रोक्ता पलाशिनी ।पुष्कराह्वं पुष्करं तु काश्मीरं पद्मपत्रकम् ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
काश्मीरलोमं काश्मीरं कम्बलो वर्णकम्बलः ।कौशेयं पट्टकूल्लाह्वं क्षौमं कीटान्त्रतन्तुजम् ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
काश्मीरं घुसृणं शोणं कुङ्कुमं केसरं शठम् ।मदगन्धः सप्तपर्णः शुक्तिपर्णोऽग्निभूसितः? ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथ पौष्करकाश्मीरं पद्मपत्रञ्च पुष्करम् ।पद्मचारिन्यतिचरा पद्माऽव्यथा च चारटी ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व्य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पिशुनं शिखरं धीरं वरं लोहितचन्दनम् ।काश्मीरजन्म काश्मीरं खलमग्निशिखं रजम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुङ्कुमे वरवाह्लीकं वरं वाह्लीक-वाह्लिके ।कश्मीरजन्म काश्मीरं कश्मीरजमपि स्मृतम् ॥ २०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
काश्मीरावन्तिमद्रद्रमिडमगधसौवीरकर्णाटलाटाःपाञ्चालाङ्गत्रिगर्ताः कुरुमलदकलिङ्गोत्कलाः कामरूपाः ।लम्पाकाश्चीनगौडा मरुकुकुरमहाराष्ट्रसौराष्ट्रसाल्वाःवङ्गा भङ्गालसुह्माः शकमलभ(य?)विदेहान्ध्रनेपालपुण्ड्राः ॥ ३७६ ॥
स्रग्धरा
genderपुंmasc.
कालायसान्ध्रकाश्मीरसिह्मला रनभूमयः ।शर्करा देशदृषदोर्देशे शर्करिलं त्रिषु ॥ ३९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काश्मीराः क्षुद्रकैरातास्त्रैगर्ता आश्विनेयकाः ।सावित्रेयाः साल्वभवाः पारदा ह्रस्वकुक्कुराः ॥ ७२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुङ्कुमं घुसृणं रक्तं बाह्लीकं पीतनं वरम् ।वासनीयककाश्मीरधीरलोहितचन्दनम् ॥ ११४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्राग्ज्योतिषं कामरूपे तीरभुक्तिस्तु निच्छविः ।विदेहाश्चाऽथ काश्मीरे कीराः स्युः शास्त्रशिल्पिनः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
टर्कवाहीककाश्मीरतुरुष्केषु ससिन्धुषु ।बाह्लीका वाह्लिका कीराः शाखयो दारदाः क्रमात् ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोरांगी नन्दिनी शाला कलुषी संयतापि च ।काश्मीरं पौष्करे मूले पद्मपत्रं च पुष्करम् ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
टङ्के पुष्करमूले घुसृणे काश्मीरमप्यन्ते ।कश्मीरदेशजाते परलिङ्गं चक्षते चतुराः ॥ ५८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 प्य (wrong syllable)
त्रिः कश्मीरनिवासे च कश्मीरभिजनेऽपि च ।काणकस्त्रिषु हिंस्रे स्यात् क्लीबं त्वक्षिमले विदुः ॥ ४५८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कटप्रूः कौणये पुंसि हाहि(?) रुद्रेऽक्षदेवने ।कन्दरं कन्दरादर्यां कन्दूरस्त्वङ्कुशे पुमान् ॥काश्मीरं कुङ्कुमे टङ्के क्लीबं पुष्करमूलके ।कावेरी पण्यनार्याञ्च सरिद्भेदहरिद्रयोः ॥
अनुष्टुप्
काश्मीर as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश रक्तरक्तं क्षतजकाश्मीरलोहितेषु प्रयुज्यते । नील्यादिरञ्जिते शुद्धे रक्तं रक्तोऽनुरागिणि ॥ Dharaṇikośa 15.3.5
- कोषकल्पतरु संकोचक्रकचो ग्रन्थिलवृक्षे करपत्रे स्यात्तु संकोचम् । काश्मीरे नरि मीने । बन्धेऽथो लोहबाणे स्यात् ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.5.11
- कोषकल्पतरु हरिचन्दनहरिचन्दनमप्यस्त्री गोशीर्षे देववृक्षे च । ज्योत्स्नायां काश्मीरेऽतिसर्जनं स्याद्वधे दाने ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.21.55