पिशुन
piśunaक्ली · neut.In 19 kośas: 27 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
दोषैकदृक्पुरोभागी कर्णेजपस्तु दुर्जनः ।पिशुनः सूचको नीचो द्विजिह्वो मत्सरी खलः ॥ ३८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कश्मीरजन्म घुसृणं वर्णं लोहितचन्दनम् ॥ ६४४ ॥वाह्लीकं कुङ्कुमं वह्निशिखं कालेयजागुडे ।संकोचपिशुनं रक्तं धीरं पीतनदीपने ॥ ६४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नारदस्तु देवब्रह्मा पिशुनः कलिकारकः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वंशकं कृमिजग्धं चागुरौ स्यादथ वाल्हिकम् ।सङ्कोचं पिशुनं वर्ण्यमसृक्संज्ञं च कुङ्कुमे ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्वितीयं च तुरीयं च न स्त्रियामथ कुङ्कुमम् ॥ १२३ ॥काश्मीरजन्माग्निशिखं वरं वाह्लीकपीतने ।रक्तसंकोचपिशुनं धीरं लोहितचन्दनम् ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderविadj.
दुर्जनः पिशुनः क्षुद्रो नीचः कर्णेजपः खलः ।दोषग्राही पुरोभागी द्विजिह्वो मत्सरी मतः ॥ ३४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यादस्त्रियां दिव्यमथ काश्मीरं पिशुनं वरम् ।शठं वरेण्यं घुसृणमरुणं वह्निशेखरम् ॥ ३७८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्णेजपः सूचकः स्यान्नीचः कुरवदुर्जनौ ।पिशुनोऽथ नृशंसः स्यात्क्रूरो घातुक इत्यथ ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
देवब्रह्मा नारदः स्यात्पिशुनः कलहप्रियः ।देवलो वैष्णवश्रेष्ठो नारदाद्याः सुरर्षयः ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संकोचं पिशुनं धीरं दीपनं रक्तचन्दनम् ।कस्तूरिका गन्धधूलिर्मृगनाभिर्लताण्डजा ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुचरश्छित्वरः कापटिको जालिक-दाम्भिकौ ।कर्णेजपः सूचकः स्यात्पिशुनो दुर्जनः खलः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कुङ्कुमे रक्तपर्यायं सङ्कोचपिशुनं वरम् ।धीरं कुसुम्भं घुसृणं पीतं वाल्हीकपीतने ॥ २३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शौण्डीरो गर्वितः स्तब्धो मानी चाहंयुरुद्धतः ।उद्ग्रीव उद्धरो दृप्तः नीचश्च पिशुनोऽधमः ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सभ्यसज्जनसाध्वार्या दुर्जनः पिशुनः समः ।खले नीचो द्विजिह्वोऽपि मत्सरी सूचकस्तथा ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दुर्जने हिंसकः पापः क्रूरो व्यंसकपोलिकौ ।नृशंसः पिशुनो दुष्टो धूर्तो वञ्चक इत्यपि ॥ ६६६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कर्णेजपश्च पिशुनो द्विजिह्वो दुर्जनः खलः ।पापो धूर्तः शठः क्रूरः क्षुद्रो नीचोऽधमोऽनृजुः ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अथ कर्णेजपः क्षुद्रो द्विजिह्वो दुर्जनः खलः ।प्रखलः पिशुनो नीचः स्यान् मत्सरी च सूचकः ॥ ५६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
जपापुष्पं जवापुष्पं पिशुनं वासनीयकम् ।कुसुमान्तं च संकोचं काश्मीरजन्म जागुडम् ॥ १०४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नारदो देवब्रह्मा च पिशुनः कलिकारकः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पिशुनं शिखरं धीरं वरं लोहितचन्दनम् ।काश्मीरजन्म काश्मीरं खलमग्निशिखं रजम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नारदः कपिवक्त्रः स्यात् पिशुनश्च विधातृभूः ।तपस्वी गायको ब्राह्मो वेदब्रह्मा च देवलः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्णेजपः सूचकः स्यादनौचित्यप्ररोचके ।परस्परं भेदशीलः पिशुनो दुर्जनः खलः ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
संकोचपिशुनं तद्वत्संकोचं पिशुनं समे ।वर्णं वर्ण्यं, देवसुमे लवङ्गं लवसंयुतम् ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सेव्यपिञ्जरसंकोचपिशुनाग्निशिखानि च ।अगरु कृमिजं लोहं राजार्हं जाङ्गलान्नकम् ॥ ११४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 रु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कुहको व्यंसको धूर्तो जाल्मः कौसृतिकोऽपि सः ।सज्जनः सुजनः साधुर्दुर्जनः पिशुनः खलः ॥ १५८७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ना दुर्जनः खलः कर्णेजपः पिशुनसूचकौ ।कद्वदः कुत्सितोऽत्यर्थं परिभोक्ता गुरुस्वभृत् ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्पृक्कार्थकं स्त्री शकुनस्तु पुंसिखगान्तरे पक्षिणि षण्ढके तु ।शुभाशुभाशंसिनिमित्तवाचीस्त्रीपुंसयुग्मे मिथुनं च राशौ ॥ २६ ॥
उपजातिः
meaningsस्पृक्का
doubtful
मन्त्रभेदे कवचने परेषां चापवादिनि ।क्लीबं तु कुङ्कुमे रूपे कपिवक्त्रे त्वभाषत ॥ ११७० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
प्राचीना घनकट्व्योर्वसन्तदूत्यां च पाठिनः ।चित्रे पुरे च पिशुनं धीरे पिशुना तु पृक्कायाम् ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
meaningsधीर
पिशुन as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सूचकस्यात्सूचकः सीवनवस्तुकाक- बिडालवान्तादगतो नृलिङ्गः । स्याद्बोधके च पिशुने च विशेष्यलिङ्गो मेघे तु ना त्रिषु तु सेक्तरि सेचकोऽपि ॥ ६३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.63
- कोषकल्पतरु द्विजिह्वगजाह्वमुक्तं किल नागकेसरे द्विजिह्व उक्तः पिशुने भुजंगमे । * * * * * * स्वर्गे गुरौ दीदिविरस्त्रि चान्ने ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.29.30
- नानार्थार्णवसंक्षेप सूचकगृहस्योपरिभूमौ या स्थूणा तस्यामथ त्रिषु । सूचकः पिशुने हस्तभ्रूभङ्गाद्यैश्च बोधके ॥ १९९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1994
- शब्दरत्नावली सूचकसूचकः पिशुने काके बिडाले बोधके शुनि । सीवनद्रव्यभेदे च वृद्धे सिद्धपिशाचयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.151
- शब्दरत्नावली दुर्विधजले क्लीबं पुंसि कुक्षौ राहौ च राक्षसान्तरे । दुर्विधः पिशुने मूर्खे दुर्गते वाच्यलिङ्गकः ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.27
- शब्दरत्नावली हताशसुखाशो राजतिनिशे वरुणे सुखभोजने । हताशः पिशुने वन्ध्ये आशाहीने च निर्दये ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.27
- शब्दरत्नावली क्रूरदृश्उपदंशोऽवदंशे स्याच्शिश्नरोगविशेषके । क्रूरदृक्पिशुने मत्ते भौमे शनिग्रहेऽपि च ॥ खण्डपर्शुः पर्शुरामे शङ्करे चूर्णलेपिनि । खण्डामलकभैषज्ये राहौ भग्नरदद्विपे ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.29