तोय
toyaक्ली · neut.In 18 kośas: 19 synonym verses, 44 as a meaning of another word.
नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशंतोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसीकीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
आपः स्त्री भूम्नि वार्वारि सलिलं कमलं जलम् ।पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम् ॥ ३ ॥कबन्धमुदकं पाथः पुष्करं सर्वतोमुखम् ।अम्भोऽर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशम्बरम् ॥ ४ ॥मेघपुष्पं घनरसस्त्रिषु द्वे आप्यमम्मयम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं,कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं,प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥
मन्दाक्रान्ता
genderक्लीneut.
जीवनं भुवनं यादः पावनं क्षणदं दकम् ।अम्ब्वम्भः शंवरं तोयं कोमलं धरुणं सुखम् ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सम्बर-शम्बर-कीलालान्न-प्राणद-पुष्कर-नीरापांसि ।पिप्पल-वैष्प(?)-कुलीनस-नारं शरमृत[63b]मूषः(?) सर्वग-तोयम् ॥ २ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
स्थूणोर्ण इति । स्थूणा चोर्णा च स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तः स्त्रीलिङ्गे भवत इत्यर्थः । इयं स्थूणा काष्ठमयी द्विकर्णिका । इयमूर्णा मेषलोमा । तयोरेव स्थूणोर्णयोर्यथासङ्ख्यगृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकत्वम् । इदं गृहस्थूणम् । इदं शशोर्णम् । शशपूर्वकयोरिति किम् । इह मा भूत् इयं स्थालास्थूणा । इयं मेषोर्णा । सर्वशब्दो निर्विशेषवाची । सर्वमक्षिनाम जलनाम च नपुंसके भवति । अक्षिनाम तावत् । इदमक्षि लोचनं नेत्रं नयनं चक्षुर्दृगम्बकमीक्षणादि ।जलपर्याय इदं जलं तोयं सलिलमम्बु नीरं वार्वारि काननमुदकं वनमित्येवमादि । जलशब्दत्वादप्शब्दस्यापि नपुंसकत्वं प्राप्नोतीत्याह मुक्त्वापः अप्शब्दं वर्जयित्वेत्यर्थः । अस्य हि स्त्र्यधिकारात्स्त्रीत्वम् । इमा आपः बहुवचनान्तः सदैव ।जलकुसुमनाम सर्वं नपुंसकं स्यात्पद्मस्तु विभाषया ।अभ्रादृतेऽम्बुदाख्या हि केशनखदन्तसञ्ज्ञाश्च ॥ १४ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
वार्वारि कं पयोऽम्भोऽम्बु पाथोऽर्णः सलिलं जलम् ।सरं वनं कुशं नीरं तोयं जीवनमब्विषम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पानीयं जीवनं तोयं शंवरं नीरवारिणी ।पुष्करं कं जलं पाथः सलिलं सर्वतोमुखम् ॥ ३४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ह्रीवेरं वालकं तोयं सटी प्रोक्ता पलाशिनी ।पुष्कराह्वं पुष्करं तु काश्मीरं पद्मपत्रकम् ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अमृतं जीवनं वारि सलिलं भुवनं पयः ।कबन्धमर्णोम्भस्त्योयमुदकं ककुशं शरम् ॥ २८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
नीरं वारि जलं तोयं पानीयं सलिलं कुशम् ।अम्भोऽर्णोऽम्बु पयः पाथः शम्बरं जीवनं वनम् ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पानीयं प्राणदं पाथो मेघपुष्पं च पुष्करम् ।शंवरं संवरं तोयं कीलालं सलिलं कुशम् ॥ १८५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वार्वारि तोयमुदकं नीरपानीयसम्बरम् ।अम्भः क्षीराम्बु सलिलं सर्वतोमुखजीवनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अम्भःपुष्करवारितोयजलवाःपाथोवनार्णःपयः-पनीयोदकमेघपुष्पसलिलक्षीराम्बुनीरामृतम् ।कीलालं भुवनं कबन्धकमले तज्जीवनं शम्बरंनारः पुंसि कमव्यये धनरसो नापस्तु भूम्नि स्त्रियाम् ॥ ३१८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 2, syllable 1 प (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शिखी गोत्रा तोय-शून्ये जवी द्युतीरभिस्मृतः ।भूमी रसो नभश्चैव व्याप्तं दाहो रसाऽम्बु चा ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्यु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
जलं वारि वनं वा कं पाथस्तोयं रसोऽम्बु हृत् ।दशानां जलवर्णानां संज्ञोक्ता पूर्वसूरिभिः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जलं-ऋ, वारि-ॠ, वनं-औ, वाः-घ, कं-झ, पाथः-ढ, तोयं-ध, रसः-भ, अम्बु-व, हृत्-स
genderक्लीneut.
सलिलं मलिनं तोयं मरुलं मेघजं कतम् ।नीरं वारि पयोंऽभोऽर्णो मेघपुष्पं कुलीनसम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुप्तः कुक्कुट एकांगग्रहश्च वरुणग्रहः ।गजे ज्वरस्य नामानि सिंहे तोये च सोऽण्डिकः ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तोय as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश घृतघृतमाज्यं घृतं तोये युतं न्याये च संहते । रक्तः क्रीडारते रक्ते शुक्तं स्यात्परुषाम्लयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.7
- धरणिकोश ऋतऋतं सत्यमृतं तोयमृतमुञ्छशिलं विदुः । प्लुतस्त्रिमात्र उद्दिष्टो मृक्षणोत्पातने प्लुते ॥ Dharaṇikośa 15.2.3
- धरणिकोश जीवनजीवनं जीवने तोये जीवनी चौषधी स्मृता । अङ्गनं प्राङ्गणे गत्यामङ्गना कामिनी स्मृता ॥ Dharaṇikośa 19.2.54
- धरणिकोश वारिवारि स्याद्वालके तोये वारिस्तु गजबन्धिनी । कारा बन्धे तदागारे कारो निश्चयहिंसयोः ॥ Dharaṇikośa 26.2.6
- धरणिकोश कोमलकोमलं मृदुले तोये निस्तलं वर्तुले चले । उज्ज्वलौ दीप्तशृङ्गारौ तमालौ खड्गपादपौ ॥ Dharaṇikośa 27.1.7
- धरणिकोश सवद्रवो [97] नर्मणि निर्यासे गतौ पलायनेऽपि च । सवो यज्ञे च संधाने सवं तोयं सवं मृतम् ॥ Dharaṇikośa 28.2.4
- कोषकल्पतरु ऋतरतं घृतं त्वाज्यपयःसु न स्त्री दीप्तेऽन्यवत्स्यादृतमुञ्छवृत्तौ । सत्ये च तोये परवत्प्रदीप्त- सपूज्ययोश्चाथ कृतं युगे स्यात् ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.16.3
- कोषकल्पतरु पूतफले च पर्याप्तगतं च षण्ढे त्रिषु प्रणीतेऽपि च हिंसिते च । धुतं भवे******* धूतं तथा भर्त्सितकम्पितार्थम् । पूतं पवित्रे बहुलीकृते च तोयेऽथ शास्त्रेऽवधृते श्रुतं स्यात् ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.5
- कोषकल्पतरु क्षणदतोयेऽन्तिमे स्याद्गणके तु पुंसि कपर्द ईशे च वराटके च । ना खण्डपर्शोश्च जटानिबन्धे प्रतिष्ठितौ त्वास्पदमत्र कृत्ये ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.19.32
- कोषकल्पतरु वारितोये स्त्रियां वाग्गजबन्धभूमी- घटीषु शारिस्तु पुमान्प्रदिष्टः । द्यूतार्थमूर्त्तिष्वथ योषिति स्या- च्चित्रेक्षणायां(?) व्यवहारभेदे ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.72
- कोषकल्पतरु शबरअर्चेय( ? )संतत्यभिधानवाची- श्रेष्टेऽन्यवत्स्याच्छबरस्तु पुंसि । शंभौ च चाण्डालकजातिभेदे क्लीबे तु तोयेऽथ निशाचरे स्यात् ॥ ८८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.88
- नानार्थार्णवसंक्षेप अभ्वाअप्वा नद्यां भये रागेऽप्यभ्वा तु व्योमतोययोः । अश्रिस्तु कोट्यां धारायामष्ठी तु स्यात् फलास्थनि ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप तृप्तितूलिः शय्यान्तरे चित्रकूर्चिकायां च सा पुनः । इच्छापिपासयोस्तृष्णा तृप्तिस्तु सुखतोययोः ॥ ४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.46
- नानार्थार्णवसंक्षेप अम्भस्ह्रीबेरे सलिलेऽथ स्यादम्भो ह्रीबेरतोययोः । द्व्यशीतिस्वरके छन्दस्यष्टाशीत्यक्षरे तथा ॥ ६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.6
- नानार्थार्णवसंक्षेप ओजस्एनः पापेऽपराधे च स्यादोजो बलतोययोः । दीप्तौ प्रकाशेऽवष्टम्भे काव्यालङ्कारभेदके ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.16
- नानार्थार्णवसंक्षेप जन्मन्अनूहसामग्रन्थेऽथच्छद्म सद्मनि कैतवे । छदिस्तु पटले गेहे जन्म तूत्पत्तितोययोः ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.24
- नानार्थार्णवसंक्षेप तेजस्विस्तारे च शरीरे च तेजस्तु बलतोययोः । नवनीतेऽनले धर्मे ज्योतिष्यर्चिषि रेतसि ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.29
- नानार्थार्णवसंक्षेप पयस्पयः सामान्तरे दुग्धे रजन्यामन्नतोययोः । परुरिक्ष्वादिकग्रन्थौ धर्मे पाजो बलान्नयोः ॥ ४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षत्रइति सांवत्सराः प्राहुस्त्रि तु स्यात् खण्डिते हते । क्षत्रं तु स्याद्धने तोये क्षत्त्रिये च नपुंसकम् ॥ १५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.153
- नानार्थार्णवसंक्षेप घृतत्रि तु बह्वाशिनि घृतं त्वाज्ये तोये च नप् परे । पुंस्यप्याहुर्घृणिस्तु स्यान्ना स्त्रियामपि केचन ॥ ३८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.388
- नानार्थार्णवसंक्षेप जलपुंसि शीतगुणेऽथाहाजयस्तोये जलं नपि । जले तु त्रिषु जप्रस्तु द्वयोः स्याद्विप्रभेकयोः ॥ ४६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.461
- नानार्थार्णवसंक्षेप तूयतुतोर्तिधातौ च क्ली तु तूयं तोये दुते त्रिषु । तूर्योऽस्त्री वाद्यनिर्घोषे स तु वाद्ये नपुंसकम् ॥ ५५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.557
- नानार्थार्णवसंक्षेप रयिमर्त्यजात्यन्तरे तु द्वे विप्रमैत्रीसमुद्भवे । रयिस्तु तोयधनयोर्नृस्त्रियोरथ रश्मिवाक् ॥ १०९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1094
- नानार्थार्णवसंक्षेप शुष्मग्राह्ये शुष्मं तु नप् तोये संयोगबलयोरपि । कश्चित्तु पुंसि सवितर्यपि मारुतकालयोः ॥ १३८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1388
- नानार्थार्णवसंक्षेप हेमन्शस्त्रेऽथ हेम क्ली तोये कनकेऽप्यथ पुंसि सः । हेमन्ते स्त्री तु होता स्यात् वाचि यज्ञे तथार्त्विजि ॥ १६०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1607
- नानार्थार्णवसंक्षेप उदकउदकं तु भवेत् तोये ह्रीबेरे द्विशतस्वरे । छन्दोभेदे भगवता निदानोक्तं प्रतीयताम् ॥ १३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.13
- नानार्थार्णवसंक्षेप सदनसदनं तु गृहे तोये सीदत्यर्थे च कीर्तितम् । स्तननं स्तनिते ध्वाने स्तरणं छादने वधे ॥ ८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.82
- नानार्थार्णवसंक्षेप कमलचतसृष्वेकजातौ स्यात् कमलं तु नपुंसकम् । पद्मे रक्ताम्बुजे तोये स्थौणेये छुरिकादिनः ॥ ३२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.328
- नानार्थार्णवसंक्षेप भेषजना तु वा- द्वयोस्तु स्यात् कृमिजात्यन्तरेऽथ नप् । भेषजं स्यात् सुखे तोये ह्योषधे तु हि भेषजी ॥ १३११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1311
- नानार्थार्णवसंक्षेप सृदाकुक्ली तु तोये सेवनं तु क्लीबं स्यात् स्यूतिसेवयोः । अना तु सेवयत्यर्थे सेवना सेवकः पुनः ॥ २००१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2001
- परमानन्दीयनाममाला अमृतरसायने यज्ञशेषे तोये हृद्ये च गोरसे । माक्षीकवर्णयोरन्ने सुधाकैवल्ययोरथ ॥ २८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.28
- परमानन्दीयनाममाला तीर्थतीर्थं तोये गुरौ यज्ञे शास्त्रे स्त्रीपुष्पपात्रयोः ॥ २१४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.214
- शब्दरत्नावली कीलालकिहालस्ताम्रकलसे तथा लोहमलेऽस्त्रियाम् । कीलालं रुधिरे तोये पीयूषे च मधुन्यपि ॥ कुशलं शिक्षिते क्षेमे पर्याप्तौ सुकृते त्रिषु । कुवलं तूत्पले मुक्ताफले च बदरीफले ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.53
- शब्दरत्नाकर वसुवसु क्लीबे धने तोये योक्त्रांशुज्वलनेषु ना । वर्षाः प्रावृषि वर्षोऽस्त्री भारताद्यब्दवृष्टिषु ॥ २००६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2006
- शब्दरत्नाकर व्यसनव्यसनं सक्तितात्पर्यविपत्तिमृगयादिषु । दैवानिष्टफले तोये पैशुन्यादौ प्रकोपने ॥ २१६७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2167
- तन्त्राभिधान ढढो ढक्का निर्णयः पूर्वो यज्ञेशश्च नदेश्वरः । अर्धनारीश्वरस्तोयमीश्वरी त्रिशिखी नवः ॥ ९७ ॥ Tantrābhidhāna 2.31.97
- तन्त्राभिधान धधो धनार्थो(ख्यो) रुचिः स्थाणुः शाश्वतो योगिनीप्रियः । मीनेशः शङ्खिनी तोयं नागेशो विश्वपावनी ॥ ११३ ॥ Tantrābhidhāna 2.36.113
- त्रिकाण्डशेष भुवनभुवनं विष्टपे तोये भिन्नं दीर्णे विशेषिते । जन्माश्रयश्च भवनं भाजनं पात्रयोग्ययोः ॥ २५० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.250
- वैजयन्ती सर्पिस्यज्ञभेदे सदादाने सत्रमाच्छादने वने । सर्पिर्घृते च तोये च सान्त्वे दाक्षिण्यसान्त्वने ॥ ३५ ॥ Vaijayantī 6.3.35
- वैजयन्ती सुखस्नानीयेऽभिषवे स्नानं स्थानं स्यादाश्रये स्थितौ । सूत्रं तन्तौ संग्रहोक्तौ सुखमानन्दतोययोः ॥ ३६ ॥ Vaijayantī 6.3.36
- वैजयन्ती हविस्स्रोतोंऽबुनिर्गमद्वार इन्द्रियेऽप्सु जलस्रुतौ । हविर्हव्ये घृते तोये हेम्नी काञ्चनवेतने ॥ ३७ ॥ Vaijayantī 6.3.37
- वैजयन्ती कुशदर्भे कुशोऽस्त्री तोये क्ली कुटिर्वक्रे गृहे नषण् । कृष्टिर्विलेखे प्राज्ञे ना खेटो ग्रामे कफेऽधमे ॥ २४ ॥ Vaijayantī 6.5.24
- वैजयन्ती वसुवसुर्ह्रर्देऽग्नौ योक्त्रेंऽशौ वसु तोये धने मणौ । विश्वं जगति सर्वस्मिंस्त्रिषु शुण्ठ्यां पुनर्न ना ॥ ७८ ॥ Vaijayantī 6.5.78
- वैजयन्ती कीलालकारणं हेतुवधयोः कारकं हिंसकेपि च । कीलालं रुधिरे तोये कुहरं गह्वरे बिले ॥ ७ ॥ Vaijayantī 7.3.7