किण्व
kiṇvaक्ली · neut.In 13 kośas: 19 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
जगलो मेदको मद्यपङ्कः किण्वं तु नग्नहूः ॥ ९०४ ॥नग्नहुर्मद्यबीजं च मद्यसंधानमासुतिः ।आसवोऽभिषवो मद्यमण्डकारोत्तमौ समौ ॥ ९०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अलक्ष्मीर्निरृतिः कालकर्णिका स्यादथाशुभम् ।दुष्कृतं दुरितं पापमेनः पाप्मा च पातकम् ॥ १३८० ॥किल्बिषं कलुषं किण्वं कल्मषं वृजिनं तमः ।अंहः कल्कमघं पङ्क उपाधिर्धर्मचिन्तनम् ॥ १३८१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
जाङ्गलो जगलः पङ्के मद्यसन्धानमासुतिः ।आसवो भिषवोऽपि स्यात् किण्वं तु मद्यबीजकम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
दैनन्दिनः प्राकृतश्च स च स्याद्द्विविधोऽथ च ।किल्विषं कल्मषं किण्वं कल्कः पङ्कश्च न स्त्रियाम् ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सान्त्वसत्त्वार्त्तवानां च तद्वत्स्यात् किण्वविश्वयोः ।तथा दृषस्य कुलिशस्यार्पिशस्यामिषस्य च ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दुरितमशुभमंहः किल्बिषं पापमङ्घःकुकृत-कलुष-किण्वान्यत्र कृष्णैनसी स्तः ।अपि वृजिनतमोघं कल्मषं न्यङ्ककण्वा-णकमपि मलपङ्कौ पातकं कल्कमस्त्री ॥ ३७ ॥
मालिनी
genderक्लीneut.
शार्करो माधवो गौडः सितो मधुगुडादियुक् ।जगलो मेदको मद्यपङ्कः किण्वं तु नग्नहूः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तत्त्वं सान्त्वं सत्त्वमजन्तौविश्वं किण्वं चार्तवजीवे ।बाहवयौतव-परिपेलवव-त्स्तवमपि मुस्तानाम्नि दिवं च ॥ १४ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
मङ्गः पुण्यं वृषो धर्मः सुकृतं श्रेयसा सह ।अशुभं कल्मषं पापं वृजिनं किण्वपातके ॥ २६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आसवश्च तथा स्वादुरसेरा च परिप्लुता ।किण्वं तु नग्नहुर्मद्यबीजं स्यान्नग्नहूस्तथा ॥ ४३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
किण्वं दिवं सान्त्वमुलूखलं चपातालसत्त्वे वृशविश्वशीर्षम् ।मन्दाक्षपीयूषमहानसानिकासीससंयज्जगदर्पिषाणि ॥ ९८ ॥
इन्द्रवज्रा
genderक्लीneut.
भक्ष्यभेदेऽथ किण्वं च नग्नहूः पुंसि वर्तते ।नानाविधद्रव्यकृतसुरासाधन इष्यते ॥ ६२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
किण्वं कण्वं मद्यबीजं नग्नहुश्चापि नग्नहूः ।मद्यनिर्माणहेतूनां बीजानां कथने भवेत् ॥ १५२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पापं च पातकं पाप्मा पङ्कः किण्वं च किल्विषम् ।कल्मषं कलुषं कल्कं दुष्कृतं दुरितं तमः ॥ २५०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुरावीजे तु किण्वं स्यात् नग्नहूश्च भवेत् पुमान् ।कारोत्तरो मद्यमण्ड आपानं पानगोष्टिका ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कारोत्तरः सुरामण्डः किण्वं पुंस्येव नग्नहूः ।आसूतिर्मधुसंधानमासवाभिषवावपि ॥ १५५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्लीबे कलत्रविषबीजकुटुम्बरत्नतल्पोक्थकुङ्कुमप्रवीणतृणाक्षराणि ।शृङ्गादपीठगृहभेषजपृष्ठकिण्वदैवाण्डभाण्डचिवुकोडुपसाहसानि ॥ ६ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every line
genderक्लीneut.
काकोली पैष्टिकी श्वेताप्यापानं पानगोष्ठिका ।नग्नहूर्ना मद्यबीजं किण्वमप्यथ मेदकः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ओको गृहे जलौकायामाश्रये चाथ भूषणे ।कण्वं पर्वणि किण्वं तु नग्नहूसंज्ञवस्तुनि ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनग्नहूसंज्ञवस्तु
पिण्याके चाथ तुहिने क्षुप्रं कण्टकिगुल्मके ।कूलं तीरे चमूकट्यां तटाके सूप एव च ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपिण्याक
doubtful
किण्व as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश लूनकअणुको निपुणे स्वल्पे लूनकः पशुकिण्वयोः । म्रामकौ शठपाषाणौ कीटकौ मागधकृमी ॥ Dharaṇikośa 1.1.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप पिण्याकश्रीपिष्टाख्ये च निर्यासे कुङ्कुमे हिङ्गुकिण्वयोः । तुरुष्काख्ये च निर्यासे यवानीतिलकल्कयोः ॥ ११६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1162
- वैजयन्ती पिण्याकपिण्याकः सिह्लके किण्वे श्रीवासतिलकल्कयोः । पुरुषो धातृपुन्नागपुंस्वात्मपरमात्मनोः ॥ ४६ ॥ Vaijayantī 7.1.46