वाल
vālaपुं · masc.In 16 kośas: 20 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
तज्जाः केशास्तीर्थवाकाश्चिकुराः कुन्तलाः कचाः ॥ ५६७ ॥वालाः स्युस्तत्पराः पाशो रचना भार उच्चयः ।हस्तः पक्षः कलापश्च केशभूयस्त्ववाचकाः ॥ ५६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
केशाः शिरसिजमूर्धजकचचिकुरशिरोरुहाः स्मृता वालाः ।तद्बन्धविशेषाः स्युर्वेणी धम्मिल्लकुन्तलकवर्यः ॥ ५३० ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
सहचारः सहचरः स्याज्झिण्टीसहगामिनोः ।आवालं वालमुद्दिष्टं(?) फले शुष्के मनीषिभिः ॥ २७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्वयोर्वाला वेल्लिताग्राः केशकन्तारकुन्तलाः ।हस्तः पक्षः कलापश्च भार उच्चय इत्यपि ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
स्यात्पिच्छोपि च तत्रैव वालहस्तर्थकः पुमान् ।ललाम च ललामं च लूमवालस्ततः पुनः ॥ २१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपि स्तम्बकरिर्गुच्छो वालस्त्रिष्वपि चास्त्रियाम् ।काण्डेऽफले पलालोऽस्त्री पलोथापि कडङ्गरे ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
… कालपुद्गलयोरपि ।गोलाजगलवालानां तद्वत्कामलतालयोः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वालंकालकतङ्कानां निष्कतालकयोरपि ।स्यान्मूलकफलकयोस्तिलकान्दुकयोस्ततः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 क (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
अस्रो हलो वेल्लिताग्रस्तीर्थवाप(क)श्च कुन्तलः ।शिरोरुहः शिरसिजः कचो वालस्तु न स्त्रियाम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
रात्राश्च प्राक् संख्याहीनाःकल्लोल्लोलौ तल्लः खल्लः ।वालः पुच्छे गोलः पालःकालो वृन्दे वातुलश्च ॥ २१ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
उलपे बल्वजा वालः केशी दृढलताऽपि च ।इक्षौ रसालो गण्डीरी गण्डकी खड्गपत्रकः ॥ ३७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केशं शिरोरुहं वालं कचं चिकुरमीहयेत् ।चूडापाशं च धम्मिल्लं कबरी केशबन्धनम् ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुण्डं मौलिः कचाः केशास्तीर्थवाकाश्च कुन्तलाः ।वालाः स्युश्चिकुरास्तुल्या रचना भार उच्चयः ॥ २३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिरसिजाः कचाः केशाः तीर्थवाकाश्च कुन्तलाः ।वालाश्च वेल्लिताग्रोऽस्रः चिकुराश्चिहुरास्तथा ॥ ९०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 सि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उत्तमाङ्गं कं शिरञ्च कञ्चापि मान्तव्ययम् ।चिकुरः कचवालौ च केशकुन्तलकुञ्जराः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 4 मा (syllables merged)
genderपुंmasc.
लयमृणाला-मृणाले अवदाहेष्टकापथम् ।इष्टकापथावदाहौ बालके वाल इष्यते ॥ १९७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 मृ (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मूर्धाथ कुन्तलं केशो वालः शिरसिजः कचः ।शिरोरुहोऽथ तंद्वृन्दे कौशिकं कैश्यमित्युमे ॥ १०८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पतद्ग्रहः प्रतिग्राहो वालोऽस्त्री दारुणा कृतः ।आसन्दी स्त्री नरि प्रेंखो दीपवल्ली तु दीपिका ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वालाः कंजास्तीर्थवाहाः कुन्तलाश्च शिरोरुहाः ।कुंचितास्ते कर्कराला बर्बरा अलका अपि ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बालः केशे शिशौ मूर्खे वालधौ वालमौषधौ ।बालाऽलङ्कारभेदे स्याद्योषिति स्त्रीत्रुटावपि ॥
अनुष्टुप्
meaningsऔषध
वेणू वेदसहस्रांशू गोष्ठाध्वनिवहा व्रजाः ।वालौ पुच्छाश्वपुच्छौ च व्याजश्छद्मापदेशयोः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
वाल as a meaning in nānārtha verses
- परमानन्दीयनाममाला केशकल्यं मद्ये प्रभातेऽपि सावधाने निरामये । केशोऽब्जे वरुणे वाले काशः स्यात्तृणरोगयोः ॥ ९२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.92
- शब्दरत्नावली वारिदेशभेदे पुमानेव पिङ्गलेऽपि च वाच्यवत् । वक्रः शनौ पुटे क्लीबं कुटिलक्रूरयोस्त्रिषु ॥ वारी मतङ्गवन्धन्यां कलस्यामपि च स्त्रियाम् । वारिर्वाणीभ-वन्धन्योः स्त्रियां क्लीबेऽम्बुवालयौः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.36
- शब्दरत्नावली ववकारः पवने वाहौ वरुणे मन्त्रणेऽपि च । कल्याणे बलवत्यश्वे वसतौ वरुणालये । वो गन्धने गतौ वाले तन्त्रवायकुविन्दयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.1
- शब्दरत्नावली शिवशिवः स्वरे हरे योगे कीलके ग्रहवालयोः । मोक्षगुग्गुलयोः पुंसि शिवं भद्रसुखाप्सु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.21
- शब्दरत्नाकर वत्सवाले च वक्षसि त्वस्त्री वृषोक्ष्णि सुरनायके । वासो गन्धे निवासे च वारः पर्यायसंघयोः ॥ २००५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2005
- त्रिकाण्डशेष केशप्रभुशङ्करयोरीशः स्त्रियां लाङ्गलदण्डके । दिगम्बरे कपै कीशः केशो वालप्रचेतसोः ॥ ४२७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.427