निभ
nibhaवि · adj.In 16 kośas: 21 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
कपटं कैतवं दम्भः कूटं छद्मोपधिश्छलम् ।व्यपदेशो मिषं लक्षं निभं व्याजोऽथ कुक्कुटिः ॥ ३७८ ॥कुहना दम्भचर्या च वञ्चनं तु प्रतारणम् ।व्यलीकमतिसन्धानं साधौ सभ्यार्यसज्जनाः ॥ ३७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्युरुत्तरपदे प्रख्यः प्रकारः प्रतिमो निभः ।भूतरूपोपमाः काशः संनीप्रप्रतीतः परः ॥ १४६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ती (wrong syllable)
genderविadj.
प्रतिकृतिरर्चा पुंसि प्रतिनिधिरुपमोपमानं स्यात् ।वाच्यलिङ्गाः समस्तुल्यः सदृक्षः सदृशः सदृक् ॥ ३६ ॥साधारणः समानश्च स्युरुत्तरपदे त्वमी ।निभसङ्काशनीकाशप्रतीकाशोपमादयः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
कैतवं कपटं कूटं व्याजच्छद्मोपधिच्छलम् ।मिषं निभं च निर्दिष्टं व्यपदेशश्च सूरिभिः ॥ ७०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हासिक्यं तु हसो हासो हसनं हस्यघर्घरे ।व्याजो मिषं छलं छद्म निभं च कपटं लविः ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निभसंकाशनीकाशप्रतीकाशोपमादयः ।कर्मण्या तु विधा भृत्या भृतिः स्त्री कर्मवेतनम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वष्पविष्टपयोश्चापि तथैव शफबिम्बयोः ।डिंभजम्भकुसुम्भानां निभस्य कलभस्य च ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
प्रख्य-प्रतीकाश-निभोपमानो-पमा-प्रकार-प्रतिम-प्रकाशाः ।संकाश-नीकाश-सनाभि-भूतरूपादयश्चोत्तरगाः समार्थाः ॥ ६६ ॥
उपजातिः
genderविadj.
आत्म-मेघ-तरि-कूप-रिपूणांनिभ( ? )गाङ्गि-किरणासि-कफानाम् ।वृक्ष-तण्डुल-समास-कन्दुक-प्रोन्दुकाशनि-कपर्द-विषाणाम् ॥ ४ ॥
metre not recognisednearly स्वागता: pāda 2, syllable 1 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
द्वीपो निपः कुणपमण्डपबाष्पशष्प-यूपानि विष्टपयुतः कुतपोष्मपौ च ।तल्पः शफोऽप्यथ च कम्बु सडिम्ब[बि]म्बंजम्भः कुसुम्भकलभौ ककुभो निभश्च ॥ ५४ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंक्लीm. n.
व्यपदेशो निभं व्याजः पदं व्यतिकरश्छलम् ।छद्म वृत्तान्तमुत्प्रेक्षा शब्दमन्यं च निर्णयेत् ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दम्भः कूटं मिषं व्याजो लक्षं छद्मछले अपि ।कैतवं चोपधिश्चैवं व्यपदेशनिभौ समौ ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवापचापसूर्पाणि दीपस्तूपोडुपाः शफः ।कुतपोऽथ डिम्बबिम्बकलभाः ककुभो निभः ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 थ (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
निभसंकाशनीकाशप्रतीकाशोपमादयः ।वेतने तु विधा भृत्या भरण्यं भरणं भृतिः ॥ ६१६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कैतवं कपटं दम्भः कूटं छद्मोपविश्छलम् ।व्यपदेशो मिषं व्याजं निभं लक्ष्यं छलं च तत् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपाधिरुपधिश्छद्म व्याजो व्यपदेशो निभम् ।उपधा चेति मन्तव्याः कपटस्यैव वाचकाः ॥ ५६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 दे (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्यादुत्तरपदे भूतः प्रख्यश्च प्रतिमो निभः ।प्रकाशः प्रतिकाशश्च प्रतीकाशस्तथोपमा ॥ २६५७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निभसङ्काशनीकाशप्रतीकाशप्रभोपमाः ।कल्पभूताभरूपाद्याः स्युरुत्तरपदे त्रिषु ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
व्याजो मिषं छलं छद्म निभं च कपटोऽस्त्रियाम् ।दंभो दंडाजिनं कूटं दौन्दुभिश्छन्दनोपधा ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रतिच्छन्दः प्रतिनिधिर्बेरं च प्रतिरूपकम् ।प्रतिबिंबोपमाने च सादृश्ये सन्निभं निभम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
आभा प्रख्योपमाभिख्या प्रकारः सन्निभं निभम् ।निकाशाद्याश्च साम्यार्थाः समे स्युः शब्दतः पराः ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सदृशे निष्ट्यशब्दस्तु मर्त्यजात्यन्तरे द्वयोः ।अन्ध्रीशबरजे निष्ट्या पुनः स्वातौ स्त्रियामथ ॥ ६९० ॥
अनुष्टुप्
meaningsसदृश
doubtful
दम्भः स्यात्कैतवे कल्के साटोपाहङ्कृतावपि ।दृन्भूश्चवज्रचक्राहिमुख्यभूतिषु च स्त्रियाम् ॥नाभिर्ना चक्रमध्ये च क्षत्रिये मुख्यभूपतौ ।द्वयोः प्राण्यङ्गमध्ये तु स्त्रियां कस्तूरिकामदे ॥निभो व्याजे तु पुंलिङ्गः प्रकाशे सदृशे त्रिषु ।रम्भः कपौ च वंशे ना कदल्यप्सरसोः स्त्रियाम् ॥विभुर्वृद्धे प्रभौ राज्ञि ब्रह्मशङ्करयोः पुमान् ।शम्भुर्महेश्वरे सिद्धे सुगते परमेष्ठिने ॥शुभं क्षेमे शुभोयोगे शुभा कान्तीच्छयोः स्त्रियाम् ।सभाद्यूते मन्दिरे च गोष्ट्यां सामाजिके स्त्रियाम् ॥स्वभूर्विष्णौ विधौ पुंसि स्तम्भः स्थूनाजडत्वयोः ।
अनुष्टुप्
निभ as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश संकाशसंकाशौ निभतुल्ये यौ ? विकाशो विजने स्फुटे । निवेशौ शिबिरोद्वाहौ निदेशः शिष्टभाषणे ॥ Dharaṇikośa 29.1.3