कुञ्जर
kuñjaraपुं · masc.In 19 kośas: 30 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.
हस्ती मतङ्गजगजद्विपकर्यनेकपा मातङ्गवारणमहामृगसामयोनयः ।स्तम्बेरमद्विरदसिन्धुरनागदन्तिनो दन्तावलः करटिकुञ्जरकुम्भिपीलवः ॥ १२१७ ॥इभः करेणुर्गर्जोऽस्य स्त्री धेनुका वशापि च ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 नु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्युरुत्तरपदे व्याघ्रपुंगवर्षभकुञ्जराः ।सिंहशार्दूलनागाद्यास्तल्लजश्च मतल्लिका ॥ १४४० ॥मचर्चिका प्रकाण्डोद्घौ प्रशस्यार्थप्रकाशकाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दन्ती दन्तावलो हस्ती द्विरदोऽनेकपो द्विपः ।मतङ्गजो गजो नागः कुञ्जरो वारणः करी ॥ ३४ ॥इभः स्तम्बेरमः पद्मी यूथनाथस्तु यूथपः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्युरुत्तरपदे व्याघ्रपुङ्गवर्षभकुञ्जराः ।सिंहशार्दूलनागाद्याः पुंसि श्रेष्ठार्थगोचराः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मातङ्गद्विरदद्विपाः करिगजस्तम्बेरमानेकपाः,कुम्भीकुञ्जरवारणेभरदिनः सामोद्भवः सिन्धुरः ।तुल्यार्थाः कथिता हरिर्मृगपतिः पञ्चाननः केसरी,हर्यक्षो नखरायुधो मृगरिपुः सिंहश्च कण्ठीरवः ॥ २१४ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
माषाशी महिषद्वेषी पुरुषः सिंहविक्रमः ।दन्तावलः कुञ्जरश्च महाकायस्तु वारणः ॥ ३२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संज्ञा हयाश्च तुरगा सप्तागमुनयोऽपि च ।अष्टानीं वसुनागेभहस्तीदन्त्यष्टकुञ्जराः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मातङ्गो राजिलः पीलुर्जलकान्तो महामृगः ।मतङ्गः सामजः कुम्भी कुञ्जरोऽनेकपो द्विपः ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुष्कलः सत्तमश्चापि श्रेयान् श्रेष्ठो महत्तमः ।स्युरुत्तरपदे व्याघ्रपुङ्गवर्षभकुञ्जराः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
… गह्वराणां तिमिरभ्राष्ट्रयोस्तथा ।राष्ट्रकुञ्जरतक्राणां वारकर्पूरयोरपि ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
स्त्रीलिङ्गेऽत्र न कुञ्जरो निगदितो द्वंद्वे करेणुस्तथाहस्तिन्यामिह धेनुकापि च वशा तस्यां मनाका कचा ॥ ८६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
स्युरुत्तरपदे व्याघ्र-पुंगवर्षभ-कुञ्जराः ।सिंह-शार्दूल-नागाद्याः पुंसि श्रेष्ठार्थवाचकाः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवार-पार-कुञ्जराः पवित्र-मन्त्र-पञ्जराः ।अलिञ्जरो युगंधरो दुरोदरः स तोमरः ॥ ५९ ॥
पञ्चचामरम्
genderपुंक्लीm. n.
स्तम्बेरमो गजो गर्जो द्विरदोऽनेकपो द्विपः ।दन्तावलो महाकायो वारणः कुञ्जरोऽसुरः ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गजो द्विपस्तथेभोऽसौ कुम्भिकुञ्जरपीलवः ।करटी सिन्धुरो दन्ती दन्तावलमहामृगौ ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्धकारान्तरे कर्णपूरा? वरदुरोदराः ।पञ्जरः कुञ्जरश्चक्रचुक्रे केसरशेखरे ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सिंहकुञ्जरशुण्डालाः पुंसि श्रेष्ठार्थगोचराः ।किंचोपमार्थकास्ते स्युः पाठस्तेषां निदर्शकः ॥ ६८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुञ्जरो वारणो नागो हस्ति स्तम्बेरमो द्विपः ।इभः पद्मी सामयोनिः पीलुः कुम्भी महामृगः ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
असुरो वारणः कुञ्जः कुञ्जरः पीलुरित्यपि ।महामृगः शूर्पकर्ण समाजसिन्धुरः कपी ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
द्वीपी व्याघ्रश्चित्रकायः शार्दूलः शरभोऽष्टपाद् ।गजो मतङ्गजो हस्ती मातङ्गः कुञ्जरः करी ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्तः स्वेदस्तथा दीर्घपवनो वारणोऽसुरः ।स्तम्बेरमश्च शुण्डालो दन्तावलश्च कुञ्जरः ॥ २२०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
श्रेयः श्रेष्ठं पुष्कलञ्च सत्तममऽतिशोभनम् ।तथोत्तरपदे व्याघ्रपुङ्गवर्षभकुञ्जराः ॥ २६१७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 त्त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कलिङ्गकोलकोलाञ्चभोटाङ्गखम्भ-कुञ्जराः ॥
genderपुंmasc.
उत्तमाङ्गं कं शिरञ्च कञ्चापि मान्तव्ययम् ।चिकुरः कचवालौ च केशकुन्तलकुञ्जराः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 4 मा (syllables merged)
genderपुंmasc.
पीलुर्दन्ताबलो दन्ती द्विरदः कुञ्जरः करी ।वराङ्गः पुष्करी नागो जलकाङ्क्षः महामृगः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रेष्ठार्थवाचकाः पुंसि स्युरुत्तरपदेष्वमी ।शार्दूलसिंहनागाद्याः कुञ्जरर्षभपुङ्गवाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैशालेयमहान्तकपद्ममहापद्मनहुषधृतराष्ट्राः ।कुञ्जरकुमुदैरावतकुण्डोदरपुण्डरीकबहुकुण्डाः ॥ ३०१ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
मातङ्गः करटीभवारणकरिस्तम्बेरमानेकपाःशुण्डालद्विपहस्तिनागमदमुक्शूर्पश्रवःकुजराः ।वेतण्डद्विरदौ महाबलगजौ दन्तावलः सिन्धुरःपद्मी सामभवो रदी च करिणः कुम्भौ शिरःपिण्डकौ ॥ ६९८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 2, syllable 17 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
ऋषभः कुञ्जरः सिंहः शार्दूलो व्याघ्रपुंगवौ ।नाग इत्यादयः पुंसि श्रेष्ठार्थाः स्युः पदात् परे ॥ १५७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृक्षः कारस्करो गच्छः पलाशो विष्टरः स्थिरः ।चैत्यो देवतरुर्देवावासे करिभकुञ्जरौ ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कान्तारी नेक्षुभेदेऽस्त्री बिलदुर्गाधकानने ।किशोरोऽश्वशावके स्यात्तरुणावस्थसूर्ययोः ॥किर्मीरः कर्वुरे नागरङ्गे च कौणपान्तरे ।किंशारुः शस्यशूके ना कङ्कपक्षिणि सायके ॥कुहरः सर्पभेदेनो क्लीबं गह्वररन्ध्रयोः ।कुक्कुरं ग्रन्थिपर्णे स्यात्सारमेये भवेत्पुमान् ॥कर्पूरः कफोणौ पुंसि जानुन्यपि निगद्यते ।कुञ्जरो ना कटे नागे धातक्यां पाटले स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श्व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 फो (wrong syllable)
कुञ्जर as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) नागवृजिनः केशेऽप्युक्तः स्थाणुः कीलेऽपि कुञ्जरे नागः । गञ्जो भाण्डागारे गोमुखमुपलेपनेऽपि स्यात् ॥ ७९७ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.797
- धरणिकोश कम्बुस्तम्बो गुच्छे कुशादीनामप्रकाण्डद्रुमेऽपि च । कम्बू कुञ्जरशम्बूकौ कम्बुर्वलयशङ्खयोः ॥ Dharaṇikośa 22.2.2
- कोषकल्पतरु दलाढकपरस्य मर्माण्यभिगन्तरि स्या- द्भट्टारको राज्ञि सुरे मुनौ च । दलाढकः कुञ्जरकर्णकुन्द- चाम्पेयफेनातिमहत्तरेषु ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.1.32
- नानार्थार्णवसंक्षेप शत्रिशक्तिः शक्ती च तच्चापि शस्त्रं कासूरिति स्मृतम् । शत्रिस्तु कुञ्जरे क्रौञ्चसंज्ञपक्षिणि च द्वयोः ॥ १३२४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1324
- नानार्थार्णवसंक्षेप सिन्धुनीवृद्भेदे तु पुंभूम्नि सिन्धवो द्वे तु कुञ्जरे । क्ली तु सैन्धवसंज्ञे स्याल्लवणे सीमवाक् तु ना ॥ १५२२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1522
- नानार्थार्णवसंक्षेप गौतमीस्त्रियां मृडान्यां रोचन्यां मेदोधातौ तु नप्यदः । कुञ्जरे तु द्वयोराह शब्दवेदी धनञ्जयः ॥ ६९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.698
- नानार्थार्णवसंक्षेप वारणवडबायोगिनि प्राह रभसः पुन्नपुंसकम् । वडबानां गणे द्वे तु वारणः कुञ्जरे त्रि तु ॥ १६५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1654
- नानार्थार्णवसंक्षेप सारङ्गकुञ्जरे कृष्णसाराख्यमृगभेदे च ना पुनः । सारसो यामिनीनाथे क्लीबं तु सरसीरुहे ॥ १९३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1939
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऐरावतआपादितैणभावे च क्ली त्वेणीकरणेऽथ ना । ऐरावतो महेन्द्रस्य कुञ्जरे पादपान्तरे ॥ १२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.127
- परमानन्दीयनाममाला सारङ्गसारङ्गः कुञ्जरे शैले हरिणे चातके खगे । चञ्चरीके गजे भेके संभोगो रतभोगयोः ॥ ३७० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.370
- शब्दरत्नावली मातङ्गमानङ्गो मेत्तचाण्डालकुञ्जरेषु जटेऽपि च । मृदङ्गः पटहे घोषे काष्ठाङ्गे मङ्गलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.45
- शब्दरत्नावली सारङ्गसारङ्गो हरिणे छुत्रे भ्रमरे राजहंसके । कुञ्जरे चातके चित्रे रागभेदेंऽशुकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.50
- शब्दरत्नावली महानादपीठमर्दो नायके स्यात्सचिवे चातिधृष्टके । पुटभेदो नदीवक्रे आतोद्ये पत्तने पुमान् ॥ महानादो वर्षुकाब्दे कुञ्जरे स्यान्महास्वने । मेघनादस्त्विन्द्रजिति प्रचेतसि भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.28
- शब्दरत्नावली षष्टिहायनभृङ्गरोट श्रीधरे च शैले च शिवकीर्तनः । धनञ्जये हिमकरे मकरे श्वेतवाहनः ॥ कुञ्जरे धान्यभेदे च स्यात्पुमान् षष्टिहायनः । कर्पूरफेणचन्द्रेषु श्वेतधामा पुमानयम् ॥ कामुके च कलाकेलौ संप्रयोगी निगद्यते । स्वर्गद्रुमे पुमान्क्लीबं गोशीर्षे कुङ्कुमेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.138
- शब्दरत्नावली पक्षचरप्रगाढगात्रबन्धे च विवेकपरिवारयोः । अथ पक्षचरश्चन्द्रे पृथक्चारिणिवुञ्जरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.132
- त्रिकाण्डशेष षष्टिहायनधान्यभेदे पुमान् षष्टिहायनः कुञ्जरेऽपि च । ना साधौ सज्जनं क्लृप्तौ साधनं सिद्धमेढ्रयोः ॥ २६७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.267