पावक
pāvakaपुं · masc.In 17 kośas: 20 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 38 as a meaning of another word.
वह्निर्बृहद्भानुहिरण्यरेतसौ धनंजयो हव्यहविर्हुताशनः ।कृपीटयोनिर्दमुना विरोचनाशुशुक्षणी छागरथस्तनूनपात् ॥ १०९७ ॥कृशानुवैश्वानरवीतिहोत्रा वृषाकपिः पावकचित्रभानू ।अप्पित्तधूमध्वजकृष्णवर्त्मार्चिष्मच्छमीगर्भतमोघ्नशुक्राः ॥ १०९८ ॥शोचिष्केशः शुचिहुतवहोषर्बुधाः सप्तमन्त्र-ज्वालाजिह्वो ज्वलनशिखिनौ जागृविर्जातवेदाः ।बर्हिःशुष्मानिलसखवसू रोहिताश्वाश्रयाशौबर्हिर्ज्योतिर्दहनबहुलौ हव्यवाहोऽनलोऽग्निः ॥ १०९९ ॥विभावसुः सप्तोदर्चिः स्वाहाग्नेयी प्रियास्य च ।
upajati 12
वह्निपुंबृहद्भानुपुंहिरण्यरेतस्पुंधनंजयपुंहव्यहविस्पुंहुताशनपुंकृपीटयोनिपुंदमुनस्पुंविरोचनपुंआशुशुक्षणिपुंछागरथपुंतनूनपात्पुंकृशानुपुंवैश्वानरपुंवीतिहोत्रपुंवृषाकपिपुंपावकपुंचित्रभानुपुंअप्पित्तपुंधूमध्वजपुंकृष्णवर्त्मन्पुंअर्चिष्मत्पुंशमीगर्भपुंतमोघ्नपुंशुक्रपुंशोचिष्केसपुंशुचिपुंहुतवहपुंउषर्बुधपुंसप्तमन्त्रज्वालाजिह्वपुंज्वलनपुंशिखिन्पुंजागृविपुंजातवेदस्पुंबर्हिःशुष्मन्पुंअनिलसखपुंवसुपुंरोहिताश्वपुंआश्रयाशपुंबर्हिस्पुंज्योतिस्क्लीदहनपुंबहुलपुंहव्यवाहपुंअनलपुंअग्निपुंविभावसुपुंसप्तोदर्चिस्पुंस्वाहास्त्रीआग्नेयीस्त्री
genderपुंmasc.
अग्निर्वैश्वानरो वह्निर्वीतिहोत्रो धनञ्जयः ।कृपीटयोनिर्ज्वलनो जातवेदास्तनूनपात् ॥ ५३ ॥बर्हिः शुष्मा कृष्णवर्त्मा शोचिष्केश उषर्बुधः ।आश्रयाशो बृहद्भानुः कृशानुः पावकोऽनलः ॥ ५४ ॥रोहिताश्वो वायुसखः शिखावानाशुशुक्षणिः ।हिरण्यरेता हुतभुग्दहनो हव्यवाहनः ॥ ५५ ॥सप्तार्चिर्दमुनाः शुक्रश्चित्रभानुर्विभावसुः ।शुचिरप्पित्तमौर्वस्तु वाडवो वडवानलः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वा (wrong syllable)
अग्निपुंवैश्वानरपुंवह्निपुंवीतिहोत्रपुंधनञ्जयपुंकृपीटयोनिपुंज्वलनपुंजातवेदस्पुंतनूनपात्पुंबर्हिस्पुंशुष्मन्पुंकृष्णवर्त्मन्पुंशोचिष्केशपुंउषर्बुधपुंआश्रयाशपुंबृहद्भानुपुंकृशानुपुंपावकपुंअनलपुंरोहिताश्वपुंवायुसखपुंशिखावत्पुंआशुशुक्षणिपुंहिरण्यरेतस्पुंहुतभुज्पुंदहनपुंहव्यवाहनपुंसप्तार्चिस्पुंदमुनस्पुंशुक्रपुंचित्रभानुपुंविभावसुपुंशुचिपुंअप्पित्तक्लीऔर्वपुंवाडवपुंवडवानलपुं
genderपुंmasc.
सप्तार्चिर्बहुलः शिखी हुतवहो वैश्वानरोऽग्निर्वसु-र्वह्निर्वायुसखः सितेतरगतिः स्वाहाप्रियः पावकः ।अर्चिष्मान् ज्वलनः कृशानुरनलो धूमध्वजो हव्यवाट्,बर्हिर्ज्योतिरुषर्बुधश्च दहनः स्याच्चित्रभानुः शुचिः ॥ ६२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
कृशानुगुणरामाग्निपावकानलवह्नयः ।हुताशनास्त्रयास्तिस्रः प्रोक्ताश्च शिखिना बुधैः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नान्दीमुखो राजमाषश्चवलो वर्वरो स्त्रियाम् ।पावकश्चापि कुल्माषः श्वेतवर्णोऽपरा स्त्रियाम्॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बर्हिः शुष्म उदर्चिः स्याद्बहुलो हव्यवाहनः ।अग्निहोत्रोऽग्निशुष्मा च बभ्रुः शुक्रश्च पावकः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विश्वप्सा नरि पावको हुतवहो हव्याशनो हव्यवाट्स्युः पीतूशिगुषर्बुधा दमुनसा तुल्यो दमूना भुजिः ।बर्हिःशुष्मणि बर्हिरुत्थ-धुवनौ ज्योतिश्च बर्हिः पुमान्शुष्मा धूमपताक-तुत्थ-तिमिरघ्नाः कृष्णवर्त्मोषपः ॥ १२४ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
तत्सखाऽग्निः शिखी वह्निः पावकश्चाशुशुक्षणिः ।हिरण्यरेता सप्तार्चिर्जातवेदास्तनूनपात् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अग्निश्छागरथो वह्निः कृशानुः पावकः शिखी ।चित्रभानुश्च दमुना धनंजयहुताशनौ ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आश्रयाशो वायुसखः पावको हुतभुक्शिखी ।वृषाकपिर्वीतिहोत्रः कृशानुश्छागवाहनः ॥ १६८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भरथो नाचिकेतश्च पर्परीकश्च पावकः ।पृष्ठः छागरथोऽप्पित्तं हुतवहो विरोचनः ॥ १९२५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उदर्चिरपि सप्तार्चिः पावनः पावकोऽनलः ।हिरण्यरेताः हव्याशो हुताशो हुतभुक् शिखी ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अग्निर्हव्यवहः कृशानुरनलो वैश्वानरः पावकःशोचिष्केश उषर्बुधो हुतवहः स्वाहासहायः शुचिः ।सप्तार्चिर्दहनः समीरणसखो वह्निस्त्रिधामा शिखीशुक्रः शुष्मकृपीडयोनिहुतभुग्बर्हिर्बृहद्भानवः ॥ ९६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
वरतन्तुर्विप्रबन्धुर्ध्रुवः कुल्मलबर्हिषः ।जरत्कर्णो [जा]मदग्निः प्रस्कण्वः पावको भृगुः ॥ १७६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्रूमध्यं माधवस्तुष्टिर्दक्षनेत्रञ्च नासिका ।शान्तः कान्तः कामिनी च कामो विघ्नविनायकः ।नेपालो भरणी रुद्रो नित्या क्लिन्ना च पावकः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
-----------------------------------पावकः कोटरः कीर्त्तिर्मोहिनी कालकारिका ।कुचद्वन्द्वं तर्जनी च शान्तिस्त्रिपुरसुन्दरी ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
क्रोधिनी च भुजङ्गेशो वाली रुधिर-पावकौ ।रोचिष्मान् दक्षिणांशश्च रुचिरो रेफ ईरितः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दहनो ज्वलनः शुष्मा रोहिताश्व उषर्बुधः ।शोचिष्केशस्त्रिधामाग्निरुदर्चिः पावकोऽनलः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अग्निमन्थे हविर्मन्थोऽप्यरणिः पावको वशा ।गणिकार्यप्यथो देवताडे वेणी खरागरी ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पावकं सोमपानं स्यान्मिश्रकं तु घृतांजनम् ।उपांशुस्तु प्राणिकः स्यादन्तर्यामस्त्वपानिकः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हारमध्यगमणौ तु नायको[250b]नेतरि त्रिषु बुधैरुदीरितः ।पावकस्त्वरणिचित्रकाग्निषुत्रिष्वयं विमलशीलशालिनि ॥ ४५ ॥
रथोद्धताmetre not read in every line
पावक as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् शुचिविपर्यासे विस्तरे च प्रपञ्चः पावके शुचिः ॥ २८ ॥ मास्यमात्ये चाप्युपधे पुंसि मेध्ये सिते त्रिषु । Amarakośa 3.3.56
- धरणिकोश ररशब्दः पावके तीक्ष्णे रैशब्दः कनके धने । धूश्चिन्ता धूश्च भारोऽग्रे चाश्विशेकदेशयोः ? ॥ Dharaṇikośa 26.1.1
- धरणिकोश विभावसुविभावसुः स्मृतः सूर्ये हारभेदे च पावके । पुनर्वसुः ऋक्षभेदे कात्यायनः पुनर्वसुः ॥ Dharaṇikośa 31.2.21
- कोषकल्पतरु पावनमृत्यावथो धावनमस्ति शुद्धौ त्वरागतौ योषिति कण्टकायाम् । स्यात्पावनं पाथसि किं च कृच्छ्रे * पावके व्यासगतं तथैव ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.21.40
- कोषकल्पतरु होमिकृष्यन्विते रासभवाचक[32b]श्च कामिस्तु खन्यां त्रिषु कामुके सा । होमिः पुमान्पावकसर्पिषोः स्यात् लक्ष्मीः स्त्रियां संपदि [वि]ष्णुनार्याम् ॥ ७४ ॥ Koṣakalpataru 6.25.74
- कोषकल्पतरु शाण्डिल्यस्यात्पावके चाथ मसूरबिल्व- त्रायन्तिकाबोधिषु चादिलिङ्गे । मङ्गल्य उक्तश्चरमे तु दध्नि स्यान्मङ्गलार्हे सुचिरेऽन्यवच्च ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.26.75
- कोषकल्पतरु ररः पावके रागसमीरयोः स्या- च्छब्देऽथ तीक्ष्णे परवत्प्रदिष्टः । रास्तु द्वयोः स्याद्धनहेममेघे- रुः स्याद्भये रक्षणवाचकश्च ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.94
- कोषकल्पतरु शुक्रन स्त्री तु मासान्तरपावकार्थो रूप्येऽक्षिरोगे चरमे च धातौ । द्वन्द्वे न शक्रस्तु शचीपतौ स्या- त्तथार्जुनद्रौ कुटजे च दिष्टः ॥ ४१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.41
- नानार्थार्णवसंक्षेप भुजिभुजिर्भुनक्तिधातौ स्यात् पावके भुजतावपि । भुजस्तु गरुडेऽर्काग्न्योर्भ्रूणस्त्वर्भकभूपयोः ॥ ८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.87
- नानार्थार्णवसंक्षेप यजुस्द्वे (त्व?अ)श्वे नाश्वमेधाश्वे यजुस्तु नरि पावके । अध्वर्यौ यजमाने तु शिष्ये च द्वे यदुस्तु ना ॥ १०५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1054
- नानार्थार्णवसंक्षेप वाशियत्र देशेषु गृह्यन्ते तत्र त्वाहाजयः कृती । कलश्याप्सु तु न क्लीबे वाशिस्तु नरि पावके ॥ १२४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1242
- नानार्थार्णवसंक्षेप सृणिबहुनिर्मितयोर्मुक्ते सृणिस्तु नरि पावके । अङ्कुशे तु स्त्रियामेव केचिदन्ये तु पुंस्यपि ॥ १५५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1551
- नानार्थार्णवसंक्षेप अविनहंसपाद्यामथाध्वर्यावविनः पुंसि पावके । तथाविधाने गुप्तावप्युदकेऽपि नपुंसकम् ॥ ११८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.118
- नानार्थार्णवसंक्षेप दीदिविदीपिक्रियायां त्रिषु तु दीपनी दीप्तिसाधने । दीदिविस्तु पुमान् स्वर्गे पावके च बृहस्पतौ ॥ ९३६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.936
- नानार्थार्णवसंक्षेप पवित्रपावके पवने सोमे घृणौ यवविवस्वतोः । त्रि तु पूते क्ली तु ताम्रे गोमये सलिले कुशे ॥ १०५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1052
- नानार्थार्णवसंक्षेप वासरवाचाला वासरस्त्वस्त्री दिवसे ना तु पावके । कामे प्रावृषि चाथ स्युर्वाहिकाः पुंसि भूम्नि च ॥ १६८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1680
- नानार्थार्णवसंक्षेप सृदाकुइत्याह रभसो ना तु सृदाकुः पावके मतः । गोत्रकृत्यृषिभेदे च शकुनौ तु द्वयोरयम् ॥ २००० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2000
- नानार्थार्णवसंक्षेप तमोनुदजनक्षयस्तु सङ्ग्रामे जनस्यापि क्षये मतः । तमोनुदः सहस्रांशौ शीतांशौ पावकेऽपि च ॥ ५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.58
- नानार्थार्णवसंक्षेप धूमकेतुधूमकेतुस्तु विज्ञेय उत्पाते पावकेऽप्यथ । यज्ञे मन्त्रविशेषे च नाराशंसोऽनलेऽप्यथ ॥ ६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.68
- नानार्थार्णवसंक्षेप हिमारातिहिमारातिस्तु विज्ञेयः पावके भास्करेऽपि च ॥ १३१-१/२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.189
- नानार्थार्णवसंक्षेप महावीरमहावीरो महादेवे पावके गरुडे च ना । सोमवंशसमुद्भूते वृहद्रथसुते नृपे ॥ ४४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.449
- नानार्थार्णवसंक्षेप संस्पर्शनहंसे द्वयोरल्पीभूते पुनस्त्रिरथ पावके । संस्पर्शनो ना चित्ते क्ली क्ली तु सन्निहितं रवेः ॥ ६४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.640
- नानार्थार्णवसंक्षेप आशुशुक्षणिपावके भास्करे च स्यादथोपवसथध्वनिः । ग्रामोपवासयोः कव्यवाहनस्त्वग्निमात्रके ॥ ४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.4
- परमानन्दीयनाममाला उदर्चिस्उदर्चिः पावके वीरेऽनुजेतितरुणोद्रुवोः । उल्लाघो गतरोगे च तरौ निपुणहृष्टयोः ॥ ६७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.67
- शिवकोष चित्रकगुग्गुलौ गैरिकं धातौ रुक्मे रक्ते च हल्लके । चित्रकः पावकेऽमण्डे चित्रकं मुखमण्डने ॥ २६ ॥ Śivakoṣa 1.3.26
- शब्दरत्नावली पावनपावनं सलिले कृच्छे व्यासपावकयोः पुमान् । पाचनं दशमूल्यादौ प्रायश्चित्ते पुमानशुचौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.58
- शब्दरत्नावली विभावसुवरीयान् योगभेदे स्याद्युनि श्रेष्ठवरिष्ठयोः । विहायाश्च खगे पुंसि गगणे पुनरस्त्रियाम् ॥ विभावसुर्दिनकरे हारभेदे च पावके । श्वश्रेयसन्तु कल्याणे सुखे च परमात्मनि ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.53
- शब्दरत्नाकर आशीरआनर्तो देशभेदे स्यान्नृत्तवेश्मनि संयुगे । आशीरः पावके सूर्ये स्यात् क्षीरविकृतावपि ॥ २०५२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2052
- शब्दरत्नाकर पवित्रचतुष्पथे क्रमान्निम्ने प्रवरः शालिमुख्ययोः । पवित्रः पावके विष्णौ पवित्रं कलशे कुशे ॥ २१३४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2134
- तन्त्राभिधान ॠकोमलः श्यामला मेधी प्रतिष्ठा प(र)तिरष्ठमी । ब्रह्मण्यमपि कीलालं पावको गन्धकर्षिणी ॥ २८ ॥ Tantrābhidhāna 2.9.28
- तन्त्राभिधान फउमा विहङ्गमः कालः कुब्जिनी प्रिय-पावकौ । प्रलयाग्निर्नीलपादोऽक्षरः पशुपतिः शशी ॥ १२६ ॥ Tantrābhidhāna 2.39.126
- तन्त्राभिधान ररो रक्तः क्रोधिनी रेफः पावकस्तै(स्त्वौ)जसो मतः । प्रकाशो दर्शनो दीपो बत कृष्णः परं बली ॥ १४४ ॥ Tantrābhidhāna 2.44.144
- वैजयन्ती आशिरआशिरः क्षीरविकृतौ भोजने पावके रवौ । आवापो न्यास आवाले स्मरे धातरि चात्मभूः ॥ ६ ॥ Vaijayantī 7.1.6
- वैजयन्ती कुषाकुवायौ वसन्ते क्षिपणुः क्षिपणो वायुकालयोः । कुषाकुः पावके सूर्ये केसरी हयसिंहयोः ॥ २१ ॥ Vaijayantī 7.1.21
- वैजयन्ती जसुरिचङ्कुरः स्यन्दने दैत्ये चाक्रिकौ तैलघाण्टिकौ । चिकिरोऽहौ गेहबभ्रौ जसुरिः पावके शनौ ॥ २५ ॥ Vaijayantī 7.1.25
- वैजयन्ती सृदाकुसंघर्षौ घर्षणं स्पर्धा शरखड्गौ तु सायकौ । समिकौ वृक्षवल्मीकौ सृदाकू व्याघ्रपावकौ ॥ ७७ ॥ Vaijayantī 7.1.77
- वैजयन्ती हिमारिसिद्धान्ते शपथे काले स्वाध्यायो जपवेदयोः । सारसो विहगे चन्द्रे हिमारिः पावके रवौ ॥ ८३ ॥ Vaijayantī 7.1.83
- वैजयन्ती उत्तरउत्तरं प्रतिवाक्ये स्यादुदीच्ये प्रवरोर्ध्वयोः । स्त्रीलिङ्गत्वे धनुर्लक्ष्म्यां पुरुषे पावके च ना ॥ १८ ॥ Vaijayantī 7.5.18