कन्द
kandaपुं · masc.In 18 kośas: 27 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
अर्शोघ्नः सूरणः कन्दः शृङ्गबेरकमार्दकम् ॥ ११८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्शोघ्नः सूरणः कन्दो गण्डीरस्तु समष्ठिला ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्वग्वल्कं वल्कलं प्रोक्तं मज्जा सार उदाहृतः ।करहाटं भवेत्कन्दः पादो मूलं जटा शिफा ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्णिका बीजकोशः स्यात्किञ्जल्कं केसरं स्मृतम् ।मृणालं स्याद्विसं कन्दो विसिनी नलिनी भवेत् ॥ ६८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मेघोऽभ्रो जलदो दभ्रान् तडित्वान् जलली जली ।कमली कमलाः कन्दो घनश्चाथ घनाघनः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लशुने तु ग्रहोच्छिष्टः पलण्डौ गुदवासनः ।कन्दः कन्दं चित्रदण्ड उल्लुः कण्डूरसूरणौ ॥ २४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अभ्रो मेघो वारिवाहो जलदो धूमसम्भवः ।जलमुक् पुष्पदः कन्दो बलाहकवलाहकौ ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कण्डूरः सूरणः कन्दो मुकन्दः स्थूलकन्दकः ।दुर्नामारिर्वृत्तकन्दो वातारिः स्कन्दवर्धनः ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आदर्शमथ तद्भेदा अंशुमान् रजतप्रभः ।कल्याणकारकन्दोन्य आज्यगन्धश्च कन्दवान् ॥ ४२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिफा स्त्रियां कन्दमस्त्री शिफाकन्दोऽपि वा स्त्रियाम् ।विसं त्रिषु मृणालो ना कोरकः पुन्नपुंसकः ॥ १५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्रय्यां मृणालं बिस-तन्तुले नभःक्लीबे लिशं चाथ गणेम्बुजादिनः ।षण्डश्च शण्डो गदितौ किलास्त्रियांकन्दः शिफा स्त्री करहाट-कर्दटौ ॥ १२ ॥
इन्द्रवंशा
genderपुंmasc.
अर्शोघ्नः शूरणः कन्दः सूरणश्चित्रदण्डकः ।कण्डूलोऽप्यथ वन्योऽसावुन्नु ओन्नोऽपि कीर्तितः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ककुदं कुकुदं च दोहदंकुमुदाष्टापदकुन्दमर्बुदम् ।छदकन्दगुदान्यलिन्दव-त्प्रवदन्त्यब्दमिहापि हायने ॥ ४९ ॥
वियोगिनी
genderपुंक्लीm. n.
कन्दे पाद्मे करहाटशिफे शालूकमौत्पले ।पद्मबीजे तु पद्माख्यं पद्मकर्कटिकेत्यपि ॥ ३३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सूरणे कण्डुरः कन्दोऽर्शोघाती चित्रदण्डकः ।वृद्धदारके त्वावेगी जीर्णवालकजुङ्गकौ ॥ ३४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 के (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अलिन्दः कुकुदः कन्दाष्टापदौ गुददोहदौ ।छदः ककुदकुन्दौ च सौधोत्सेधायुधा अपि ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वसुधः करकः कीनः कीरः कन्दोऽनकः शुभः ।गन्धर्वनगरं देवः संवर्तो रसदोऽभ्रजित् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आनेया आजिनेयाश्च सत्कुलीनतुरंगमे ।देश्येषु बाह्लिकाः कन्दाः पारशीका वनायुजाः ॥ २९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
सूरणः सुरणः कन्दो भवेदर्शोघ्न इत्यपि ।प्रसिद्धमाऽऽर्द्रकं चैव शृङ्गबेरकमुच्यते ॥ २१४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मदयित्नुः कदः कन्दो गवेडुश्च गदामरः ।खतमालो वातरथः श्वेतनीलो बलाहकः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
योन्यर्शः कन्दसंज्ञं स्यात् किणः सूक्ष्मव्रणेऽपि च ।अजीर्णेऽन्त्रलुमिर्वायुगण्डः स्यात् पललाशयः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हस्तिकर्कोटकश्चैव बृहत्कर्कोटको बली ।अर्शोघ्नः सूरणः कन्दः कूष्माण्डस्तु नृपात्मजः ॥ ६३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
योन्यर्शः कन्दसंज्ञः स्यात्किणः शुष्कव्रणोऽपि च ।अजीर्णे वायुगण्डोऽन्तर्वमिश्चपलताशयः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कन्दं त्वस्त्री चित्रदण्ड उल्लुः कण्डूरसूरणौ ।अर्शोघ्नो दैत्यमदनः कचूस्तु दलकूर्चिका ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अस्मिन् कोकनदं जारं सुनालं रक्तकुण्डलम् ।करहाटः शिफा कन्दं नाला नालमथ त्रिषु ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शाकोऽस्त्री हरितं शिग्रुः स्त्री तन्नाले कडंबकः ।कन्दमस्त्री मूलसस्यं वेशवार उपस्करः ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शर्मण्यपि स्यादथ मन्दमीष-ज्जडाविजातेषु खलेऽप्यभाग्ये ।पुमांस्तु दन्तावलजातिभेदेशनैश्चरे ना तु घने च कन्दः ॥ २१ ॥
उपजातिः
meaningsघन
स्यात्सूरणेऽस्त्री नवसस्यमूलेछन्दस्तु नाऽऽकूतहृदोश्च चित्ते ।वश्ये नरौ( ? )चाथ तुरीयभा[4b]ग-प्रत्यन्तशैले चरणे मयूखे ॥ २२ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
doubtful
कन्दोऽस्त्री सूरणे मूलसस्यमात्रेऽप्यथो कटः ।पर्यन्तदेशे ग्रामादेः किलिञ्जगजगण्डयोः ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
अब्दः सम्वत्सरे मेघे युस्तके च पयोनिधौ ॥अन्दूर्भूषणभेदे स्यान्निगडेऽपि भवेत् स्त्रियाम् ।कन्दोऽस्त्री शस्यमूले स्याच्छूरणे जलदे पुमान् ॥कुन्दो मुकुन्दे निधिभिद्भूमिष्वस्त्री तु माथ्यके ।क्षोदः स्यात्पेषणे पुंसि सन्धाने च रजस्यपि ॥गदो विष्णुभ्रातरि स्याद्व्याधौ ना चायुधे गदा ।छदः पक्षे च पत्रे च ग्रन्थिपर्णे तमालके ॥छन्दोऽभिप्रायवशयोर्वेदकिन्यामनीषयोः(?) ।नन्दिर्ना नन्दिकेश्वरद्युताङ्गानन्दयोरपि ॥नदी स्त्रियान्तु सरिति शोणादौ नदः पुमान् ।नन्दाहलिञ्जरगोर्योस्तु तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ॥पुमान्नरपतौ गोपभेदानन्दनिधिष्वपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 श्व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्
कन्द as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश व्याघ्रनखव्याघ्रनखः समाख्यातः कन्दगन्धप्रभेदयोः । अग्निशिखं कुङ्कुमं स्यादग्निशिखा तु लाङ्गली ॥ Dharaṇikośa 2.2.9
- कोषकल्पतरु महाशङ्खगजेऽथ बाणे भ्रमरे शिलीमुखः कन्दो नुत( ? )र्व्याघ्रनखे नखौषधौ । संख्याविभेदे च नरास्थ्नि पण्डिता निधौ महाशङ्ख [मुदाहरन्ति] ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 6.2.86
- नानार्थार्णवसंक्षेप आलुअन्येषां मूषिकस्यैव जातिभेदे क्रमाह्वये । आलुः श्लेष्मातके पुंसि श्लेष्मण्यन्येऽथ नप्स्त्रियोः ॥ ७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.77
- नानार्थार्णवसंक्षेप भुरिज्भूर्जसंज्ञद्रुमे नृस्त्री बाहौ भूमानगोचरे । पदार्थभेदे च भुरिक् पुनः स्त्री बाहुकन्दयोः ॥ ९११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.911
- परमानन्दीयनाममाला कशेरुकअथ कामगुणो भोगे सुरते रागविद्यपि । कशेरुकं जले पृष्ठास्थ्नि कन्दे चा[पि?] कथ्यते ॥ १३७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.137
- शब्दरत्नावली व्याघ्रनखगन्धद्रव्ये नखाधाने कन्दे व्याघ्रनखोऽस्त्रियाम् । बाणे युद्धे जडीभूते भ्रमरे च शिलीमुखः ॥ Śabdaratnāvalī 7.2.18
- वैजयन्ती शालूकवेष्टने मकुटोष्णीषौ शकले खण्डवल्कले । शालूकं पंकजे कन्दे जले शमलमप्यघे ॥ ३४ ॥ Vaijayantī 7.3.34