गोपति
gopatiपुं · masc.In 16 kośas: 22 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
आदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगोमार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
आदित्यपुंसवितृपुंअर्यमन्पुंखरांशुपुंसहस्रांशुपुंउष्णांशुपुंअंशुपुंरविपुंमार्तण्डपुंतरणिपुंगभस्तिपुंअरुणपुंभानुपुंनभोमणिपुंअहर्मणिपुंसूर्यपुंअर्कपुंकिरणपुंभगपुंग्रहपुषपुंपूषन्पुंपतङ्गपुंखगपुंमार्ताण्डपुंयमुनाकृतान्तजनकपुंप्रद्योतनपुंतापनपुंब्रध्नपुंहंसपुंचित्रभानुपुंविवस्वत्पुंसूरपुंत्वष्टृपुंद्वादशात्मन्पुंहेलिपुंमित्रपुंध्वान्तारातिपुंअब्जहस्तपुंअंशुहस्तपुंचक्रबान्धवपुंअब्जबान्धवपुंअहर्बान्धवपुंसप्तसप्तिपुंदिवाकरपुंदिनकरपुंअहस्करपुंदिवसकरपुंप्रभाकरपुंविभाकरपुंभास्करपुंमिहिरपुंविरोचनपुंग्रहपतिपुंअब्जिनीपतिपुंगोपतिपुंद्युपतिपुंविकर्तनपुंहरिपुंशुचिपुंइनपुंगगनध्वजपुंगगनाध्वगपुंहरिदश्वपुंजगत्कर्मसाक्षिन्पुंभास्वत्पुंविभावसुपुंत्रयीतनुपुंजगच्चक्षुस्पुंतपनपुंअरुणसारथिपुं
genderपुंmasc.doubtful
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
आदित्यः सविता सहस्रकिरणः प्रद्योतनो भास्कर-स्तिग्मांशुस्तरणिस्तथा दिनमणिर्भास्वान्विवस्वान्हरिः ।मार्तण्डस्तपनो विकर्तन इनः पूषा पतङ्गो भगः,सूर्यो गोपतिरर्यमा दिनकरः सूरोंऽशुमाली रविः ॥ ३५ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
इन्द्रो दुश्च्यवनो हरिः सुरपतिः सङ्क्रन्दनो वासवो,वृत्रारिर्बलसूदनः शतमखो वृद्धश्रवाः कौशिकः ।जिष्णुर्वज्रधरः सहस्रनयनो वास्तोष्पतिर्गोपतिः,पर्जन्यो मघवा वृषा हरिहयः प्राचीनबर्हिः स्मृतः ॥ ५२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
अथ स्याद्गोपतिः शण्डः शण्ठः षण्डश्च षण्ढवत् ।महान्महोक्षश्चोक्षतरश्चाथापि स्याज्जरद्गवे ॥ ४४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ह्रस्वाङ्गो जीवदो वृद्धिप्रदो धीरस्तु दुर्द्धरः ।गोपर्यायपतिः कामी गोरक्षो गोपतिश्च सः ॥ ५३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मृत्युञ्जयः कृत्तिवासा भालार्थाल्लाञ्छनार्थकः ।भालदृग्गोपतिर्हीरः पिङ्गदृग्वर्वढोऽव्ययः ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सप्ताश्वो मिहिरश्च शूर-महिरौ पीथो द्युवा दर्शतःभासन्तः सहुरिर्भुवन्यु-तपुषौ पूषा च दोषान्तकृत् ।हंसो हेलिरहर्पतिर्ग्रहपतिः स्याद्भापतिर्गोपतिः ।स्यूनोऽन्नः किरणोंऽशुमान्कमलिनीकान्तो भगोऽहस्करः ॥ २९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
स्कन्धवाही स्कान्धिकः स्यादार्षभ्यः षण्ढतोचितः ।इट्वरो गोपतिः षण्ढो गोवृषो मदकोहलः ।स्यात्कूलमुद्रुजोऽनड्वान्यो दृप्तः कूलमुद्रुजन् ।शकृत्करिस्तु वत्सः[135b] स्याद्दम्य-वत्सतरौ समौ ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
इन्द्राक्षे ऋषभो वीरः श्रीमान् वृषभनामकः ।धूर्वहो गोपतिः शृङ्गी बन्धुरः पृथिवीपतिः ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षण्डस्तु गोपतिः श्रीमान् स कर्मचर ईश्वरः ।कण्ठः कण्ठविहीनः स्यात्षण्डस्तु छिन्नपुच्छकः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भास्करो मिहिरोष्णांशू आदित्यो यमुनापिता ।द्युपतिर्गोपतिश्चण्डभाः स्यादरुणसारथिः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नस्योतो नस्तितस्तुल्यौ कूटो भग्नविषाणकः ।इड्वरो गोपतिः षण्डो मदकोहलगोवृषौ ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्परेष्टिः शतधृतिर्हेमाङ्गो द्रुघणोऽपि च ।अक्षरः करणं प्राणो विराड्गोपतिगोमुखौ ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीपतिर्गोपतिर्गोप्ता हीरो हंसः पुरातनः ।यज्ञः सम्राड्यजः प्राज्ञः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उष्णस्त्वष्टा हरिर्हेलिरिनः सूनुश्च गोपतिः ।कुतपः सपु(हु?)रिस्तर्णिर्मिहिरो मण्डली ग्रही ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इड्वरश्चेट्चरः षण्ड इत्वरो ढङ्कगोपती ।वृषस्कन्धे वहश्चाथ नस्योतो नस्तितोऽपि च ॥ ४९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शण्डः षण्डस्तथा सण्डो गोवृषो गोपतिः पुनः ॥ २२७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
षण्टता योग्यवृषभे आर्षभ्यः समुदाहृतः ।षण्टुः षण्टश्च शण्टश्च शण्डो गोपति रिट्चरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आर्षभ्यः षण्डतायोग्यः षण्डो गोपतिरिट्चरः ।स्कान्धिकः स्कन्धवाहः स्यात् समौ नस्योतनस्तितौ ॥ ७६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सौरभेयो बलीवर्दो बाडबेयश्च शाक्वरः ।षण्डस्तु गोपतिः श्रीमान् डंक इट्वर ईश्वरः ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोपति as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश खण्डअण्डं पेश्यां च मुष्के च खण्डौ काननगोपती । पण्डः क्लीबे मतिः पण्डा व्याडः पन्नगहिंस्रयोः ॥ Dharaṇikośa 12.1.1
- धरणिकोश षण्ढमाढिः पत्रादिभङ्गे स्यान्माढिर्दैन्यप्रकाशनम् । शण्ढौ तु गोपतिक्लीबौ शण्ढः स्यात्तु प्रमत्तके ॥ Dharaṇikośa 13.2.2
- कोषकल्पतरु षण्डचण्डी तु हिंस्राम्बिकयोश्च चण्डा स्याच्छङ्खपुष्प्यां गणहासके च । स्याद्गोपतौ नाम्बुरुहादिसंघे षडे च षण्डो विपिने च नस्त्री ॥ ७४ ॥ Koṣakalpataru 6.12.74
- कोषकल्पतरु षण्ढषण्ढस्तृतीयाप्रकृतौ च वर्ष- धरे तथा गोपतिवन्ध्ययोश्च । वोढा तु सूते त्रिषु भारिके स्या- त्सोढा तु शक्ते त्रिषु मर्षितेऽपि ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.14.95
- नानार्थार्णवसंक्षेप ईश्वरईषको गन्तृहिंसित्रोर्द्रष्टरि स्यात् तु मन्मथे । ईश्वरो ना महादेव स्यात् तथा शण्डगोपतौ ॥ २३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.233
- नानार्थार्णवसंक्षेप ककुद्मत्ककुद्मान् वृषभे पुंसि षण्डसंज्ञे च गोपतौ । ककुद्मती तु श्रोण्यां स्त्री कण्टको तु पुमानयम् ॥ ४२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.427
- नानार्थार्णवसंक्षेप ककुदिन्ककुदी तु पुमान् षण्डसंज्ञके गोपतौ त्रि तु । ककुदेन समायुक्ते काञ्चनं तु नपुंसकम् ॥ ४३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.431
- शब्दरत्नावली षण्डषण्डः स्याद्गोपतौ पुंसि षण्डं पद्यादिसंहतौ । Śabdaratnāvalī 7.13.27